De afgelopen weken heeft de minister van Financiën goed werk geleverd door de kredietcrises niet onderwerp van partijpolitiek te laten worden. In het kader van de garantieregelingen kwam naar voren dat ook een enkele gemeente geld bij Icesave had geparkeerd. Het leek er in het begin van deze week nog op dat het een paar incidenten waren, zoals de gemeenten Goes, Opmeer en Texel. Nu wordt duidelijk dat er massaal door de lagere overheden in het buitenland wordt gebankierd. De bedragen lopen in de honderden miljoenen. Wouter Bos kon niet de verleiding weerstaan om te zeggen dat de lagere overheden alleen maar moeten sparen bij veilige staatsbanken, zoals De Nederlandse Waterschapsbank, de Bank Nederlandse Gemeentes of de schatkist en ambtenaren moeten zich niet laten leiden door hoge rentepercentages. Dit is jammer, want nu bedrijft Bos weer partijpolitiek.
J’accuse! Waarom zijn de lokale overheden in het buitenland aan het bankieren? Is dit wel verantwoord of zitten er een paar onzichtbare ambtenaren te speculeren met de belastingcenten van de burgers? Daarbij lijkt het anders wel op, want er worden miljoenen geparkeerd bij banken met zeer hoge rentevergoedingen (zoals Icesave). Het lijkt wel een flashback van de Ceteco affaire, want toen gebeurde dit ook. Het lijkt zo’n logische redenering, maar het is onjuist.
De Ceteco affaire uit 1999 kostte destijds de baan van Joan Leemhuis-Stout, commissaris van de Koninging in Zuid Holland. De provincie Zuid Holland bankierde in het geheim voor ongeveer 2 miljard gulden (ruim 900 miljoen euro) met als doel het maken van winst. Een van de conclusies van het op 1 oktober 1999 gepubliceerde onderzoeksrapport was dat er ontoelaatbare risico’s zijn genomen, hetgeen gelegen zou hebben aan de eigengereidheid van de kasgeld-beheerder Karel Baarspul maar ook aan de tekortschietende controlemechanismen. Baarspul werd op 10 september 1999 geschorst door Gedeputeerde Staten en later strafrechtelijk vervolgd (bron: wikipedia.nl).
In het geval van Icesave zit het anders. De provincies, gemeentes en waterschappen hebben juist aan risico spreiding gedaan. Sommigen overheden bankieren wel bij 15 banken en dus ook in het buitenland. In het geval van Icesave is er vooraf overleg geweest met DNB en het ministerie van Financiën. Alles was OK. Het falend toezicht is de oorzaak van het feit dat er veel geld in rook op is gegaan, niet het veronderstelde speculatiegedrag bij de overheden. Een rechtszaak tegen de IJslandse toezichthouder door De Nederlandse Bank zit er aan te komen. Alles onder Rijkstoezicht willen plaatsen en daardoor een grotere overheid te creëeren is dus een partijpolitieke opmerking. Het is begrijpelijk dat de provincies dit niet pikken.