Economie is een sociale wetenschap. De productie, distributie en consumptie van goederen en diensten worden bestudeerd. De basis van economie is niet gebaseerd op bezit of financiële middelen, maar op vertrouwen. En dat is nou precies het probleem. Elke dag stromen de horror berichten over ons beeldscherm. Kredietcrisis links, massaontslag rechts. Het laatste is een normaal gevolg van een economische cyclus (na hoogconjunctuur komt een recessie). De eerste is niet waar. We hebben helemaal geen kredietcrisis. Er is nog nooit zoveel geld beschikbaar geweest in de afgelopen 20 jaar. Door alle nationalisaties en financiële injecties door overheden zwemmen we in het geld. Het probleem is veel fundamenteler. Er is sprake van een institutionele vertrouwenscrisis. Banken en verzekeraars houden elkaar in de wurggreep en willen elkaar onderling geen krediet meer verstrekken. De ‘gentlemen’ komen niet meer tot ‘agreements’. Daarom maakt minister Bos ook zulke curieuze afspraken. De ING moet beloven om 25 miljard Euro extra krediet te verstrekken (ik vermoed dat hier de subprimes uit Amerika mee worden afgerekend). Het systeem moet weer op gang komen, maar daar is het beschikbaar stellen van geld niet genoeg voor. Er is leiderschap voor nodig. Daarnaast moeten we ook eens kijken naar de groter economisch golf (ook wel de Kondratieff cyclus). Het is tijd voor innovatie en herstel van vertrouwen en we staan nog maar aan het begin.
Monthly Archives: januari 2009
Generatie Y goedkoop boeiuh tijdens de recessie
Een half jaar geleden werd ons door het kabinet nog voorgehouden dat we er enorm goed voorstaan. “De Nederlandse economie is wel opgewassen tegen een stootje”, aldus minister Bos. Inmiddels is het besef doorgedrongen dat ook wij in Nederland niet een recessie kunnen tegenhouden. De prognose voor het komende jaar is 2% krimp van de economie. Het consumentenvertrouwen wordt voorzichtig beter, maar producenten zijn nog altijd somber. Elke dag zijn de onheilsberichten niet van de lucht. Wie RTL Z overdag bekijkt ziet het ene rampbericht naar het andere rampbericht op de tickertape door het beeld scrollen. Gisterochtend werden we getrakteerd op het nieuws dat ING en Philips respectievelijk 7.000 en 6.000 banen gaan schrappen. En, ING topman Tilmant vertrekt in verband met zijn gezondheid. Of dit waar is kan ik niet beoordelen, maar het is wel ongelukkig in een tijd waarin de organisatie behoefte heeft aan goed leiderschap. Bij ING gaat het om 5% van het totale personeelsbestand en de meeste ontslagen zullen vallen in Amerika. Als je een beetje door de cijfers heen kijkt, zou je kunnen stellen dat het eigenlijk niet eens onlogisch is dat er nu wordt gesaneerd. Er is natuurlijk een conjuncturele correctie (Het gecorrigeerde cijfer voor de recessie is dan 5% – 2%= 3%). Daarnaast wordt er vooral gekeken naar de korte termijn en wordt er gehakt in de vaste kosten, waarvan personeel een grote component is. In de nieuwsberichten is (helaas) geen informatie over de samenstelling van de geschrapte banen. Zijn dit lieden met schaarse kwaliteiten of zijn dit mensen waar de bank toch al vanaf wilde (ivm de fusie tussen ING en de Postbank)? En, welke kansen biedt de recessie nu er wat meer rek in de arbeidsmarkt lijkt te zitten? Kun je nu ergens goed(koop) je strategisch personeelsbeleid verzilveren?
Topmanagers vallen door de mand
De positie van de topmanagers staat sinds de kredietcrisis in een ander daglicht. Lange tijd kon men zich bezig houden met strategie en groei van de organisatie. Visionaire kwaliteiten en leiderschap stonden buiten kijf. Als de ambities vervolgens niet werden waargemaakt, dan werd er een persbericht uitgedaan of werd dit tijdens een algemene aandeelhouders vergadering gepareerd. De bonussen bleven natuurlijk intact en men ging weer over tot de orde van de dag. Zonnekoning gedrag dus. In het afgelopen jaar is het snel bergafwaarts gegaan met de economische conjunctuur (we hebben nu officieel 2% krimp) en dat is lang niet meer voorgekomen. Topmanagers moeten nu noodgedwongen maatregelen nemen en hun leiderschapskwaliteiten worden voor het eerst echt op de proef gesteld. Vandaag verscheen een persbericht van Booz & company die thema heeft onderzocht. Eenderde deel van de topmanagers is sceptisch of de eigen plannen daartoe wel goed genoeg zullen blijken te zijn. Nog eens 46% van alle respondenten twijfelt eraan of het bedrijf de leiderschapskwaliteiten in huis heeft om de plannen in de organisatie door te voeren, los van het feit of ze de plannen goed vinden of niet. Kortom, fear, uncertainty and doubt. Een groot deel van de topmanagers valt nu dus door de mand.
Raoul Heertje: rituelen en toneelstukjes
Op 9 januari was bij de VPRO de eerste aflevering van Heerlijk eerlijk heertje te zien. Raoul Heertje werkt samen met Joris Luyendijk (o.a. presentator van Zomergasten en auteur van het boek ‘het zijn net mensen’) en Derk Sauer (uitgever) al een jaar aan een nieuw soort talkshow over de onechtheid van televisie. Het centrale idee is eigenlijk waarom we de rituelen en toneelstukken dagelijks (niet alleen op tv, maar overal in het leven) met elkaar opvoeren, teneinde ons eigen doelen te bereiken. Wie zit er op te wachten? en wat gebeurt er als we het niet doen? Uiterst boeiende televisie. In de eerste aflevering zaten alle componenten er wel in, maar was het programma erg fragmentarisch (alleen je die-hard fans bleven kijken). De kern van het programma laat zich als volgt samenvatten: Heerlijk eerlijk heertje laat zien hoe we elkaar de hele dag voor de gek houden met zinloze rituelen, toneelstukjes en flauwekul omdat we denken dat dit zo hoort. De onoprechtheid van televisie (en eigenlijk het hele leven) worden genadeloos bloot gelegd. Wij willen laten zien wat er gebeurt als we oprechte interesse tonen in elkaar en stoppen met liegen. Daar kunnen we in het dagelijks leven ook nog wat van leren.
Denken over publiek opdrachtgeverschap
Eind 2007 had ik een gesprek met prof. dr. mr. Steven ten Have over de problematiek van publiek opdrachtgeverschap in project en programma management binnen de overheid. Hij is deskundige op het gebied van strategie en verandering. Inmiddels weet ik dat het onderwerp te groot en te complex is om hier een theorie over te ontwikkelen. Daarom ben ik nu begonnen met het ontleden van het onderwerp. Begin bij het begin. Wat zijn nu de succesfactoren voor een project of een programma binnen een overheid?
Hogescholen gaan hogere eisen aan hun onderwijs stellen
Het nieuwe jaar is nog geen week oud en gisteren verscheen alweer het eerste rapport. Tijdens de nieuwjaarstoespraak maakte Doekele Terpstra als voorzitter van de HBO raad bekend dat Hogescholen hogere eisen gaan stellen aan de kwaliteit van hun onderwijs. Op zich al een curieuze formulering, maar goed. Hij presenteerde een green paper, naar een nieuwe verenigingsagenda over de dilemma’s en uitdagingen van het hoger onderwijs. Persoonlijk vind ik het een nogal omslachtig geschreven rapport met veel open deuren, terwijl de essentie volgens mij op 1 A4′tje is samen te vatten.