Hogescholen gaan hogere eisen aan hun onderwijs stellen

Het nieuwe jaar is nog geen week oud en gisteren verscheen alweer het eerste rapport. Tijdens de nieuwjaarstoespraak maakte Doekele Terpstra als voorzitter van de HBO raad bekend dat Hogescholen hogere eisen gaan stellen aan de kwaliteit van hun onderwijs. Op zich al een curieuze formulering, maar goed. Hij presenteerde een green paper, naar een nieuwe verenigingsagenda over de dilemma’s en uitdagingen van het hoger onderwijs. Persoonlijk vind ik het een nogal omslachtig geschreven rapport met veel open deuren, terwijl de essentie volgens mij op 1 A4′tje is samen te vatten.

1. Er mogen geen instroom eisen worden gesteld, waardoor er veel uitval is.
2. Het niveau van de instroom is te laag voor een bachelor graad.
3. Door de permanente kennis nivellering wijken de beste studenten uit naar het buitenland.
4. De docent binnen een Hogeschool is een alleskunner.
5. Hogescholen krijgen verkeerde prikkels, ze worden op verkeerde zaken afgerekend.

Er mogen geen instroom eisen worden gesteld, waardoor er veel uitval is
Het rapport constateert dat er toch wel een basis theoretisch niveau aanwezig moet zijn bij studenten op het gebied van taal en rekenvaardigheden. Er wordt in het rapport geopperd om dit tijdens de studie te corrigeren. De intake is erg belangrijk dan kan er een goede match worden gemaakt tussen de talenten van de studenten en de eisen van de opleiding. Jaja, het is natuurlijk prettig om in het midden te laten dat HBO instellingen iedereen MOETEN aannemen met een HAVO/MBO of VWO diploma. Wat er ontbreekt is selectie aan de poort. Kunt u niet rekenen of schrijven?, dan verwijzen we u naar een schakelklas (of iets dergelijks), maar u wordt niet toegelaten op het HBO. Zie hier direct de oplossing voor het uitval probleem. Klein lichtpuntje is dat in 2009 op de basisschool weer gewoon staartdelingen gemaakt mogen worden en de huidige rekenmethodes bij het grof vuil worden gezet.

Het niveau van de instroom is te laag voor een bachelor graad
Er zijn heel wat rapporten over geschreven en vorig jaar zelf een parlementaire enquête over de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs. Op zijn zachtst gezegd niet bepaald rooskleurig. Natuurlijk werd het direct vergoelijkt, want we doen het internationaal nog lang niet zo slecht. Toch ben ik een andere mening toegedaan (en in het rapport lees ik ook dat voorzitter van het CvB, Koen Free, van het ROC Koning Willem I dit bevestigd). Het niveau is vanaf 1996 gedaald. Geen wonder dat de minimale eisen voor toelating op een HBO niet worden gehaald. Daar is inmiddels ook weer een mouw aangepast. Sinds kort bestaat de Associate degree (een soort KMBO variant voor het HBO). Leuk bedacht, maar welke werkgever snapt wat een Associate degree inhoud en hebben we deze mensen nodig op de arbeidsmarkt? En, hoe past dit in een uniform onderwijs systeem (BAMA structuur)?

De beste studenten wijken uit naar het buitenland
De beste studenten zijn vrouwen met een VWO vooropleiding. Volgens Doekle klagen studenten over het te lage niveau van de opleiding. 1 op de 5 studies wordt te licht bevonden. Sinds 1990 is het aandeel VWO’ ers in het HBO van 19% gedaald naar 10%. Het is dus niet meer aantrekkelijk om naar een HBO opleiding te gaan. De universiteit of studeren in het  buitenland zijn het alternatief. Lijkt mij een duidelijk signaal om juist het niveau op te schroeven.

De docent binnen een Hogeschool is een alleskunner
De beleidsmakers hebben zich weer niet kunnen beheersen en zijn met een lijst van docent functies gekomen.

De docent is – afhankelijk van de situatie -
- leermeester, ondernemer, raadgever, etc.
- cultuurdrager
- vakman/vrouw
- onderzoeker
- ondernemer en vernieuwer
- begeleider van studenten

En dat allemaal voor schaal 11.  Dat ze leermeester en begeleider van studenten zijn, daar kan ik goed inkomen, maar ondernemers, vakman/vrouw uit de beroepspraktijk, onderzoeker, ondernemer en vernieuwer? Ik ben ze nog niet in grote getale tegengekomen. Het zal wel weer bij wensdenken blijven.

Hogescholen krijgen verkeerde prikkels, ze worden op verkeerde zaken afgerekend
Het aloude probleem voor beleidsmakers en accountants. Kwaliteit van onderwijs laat zich moeilijk meten, dus meten we maar op aantal afgestudeerden en passen hier de financiering op aan. De merkwaardige combinatie kwaliteit = de school met het hoogste rendement. Niet de beste school, maar de efficiëntste school (met de minste drempels) wordt beloond. Daar zou men in de vereniging eens een balletje over op moeten gooien. Weg met perverse prikkels.

Kortom, veel open deuren en weinig harde stellingname. Geen sterk begin van 2009 voor Doekle.

Voor 2010 zou ik Doekle willen aanraden een manifest te schrijven van 1 A4′tje. Dat is wel zo duidelijk en past beter bij de tijdsgeest. Dit A4′tje spijkert hij dan op 5 janauri op de deur van de werkkamer van de minister van Onderwijs. Scheelt een boel geouwehoer (en doet oude tijden herleven).