Economie is een sociale wetenschap. De productie, distributie en consumptie van goederen en diensten worden bestudeerd. De basis van economie is niet gebaseerd op bezit of financiële middelen, maar op vertrouwen. En dat is nou precies het probleem. Elke dag stromen de horror berichten over ons beeldscherm. Kredietcrisis links, massaontslag rechts. Het laatste is een normaal gevolg van een economische cyclus (na hoogconjunctuur komt een recessie). De eerste is niet waar. We hebben helemaal geen kredietcrisis. Er is nog nooit zoveel geld beschikbaar geweest in de afgelopen 20 jaar. Door alle nationalisaties en financiële injecties door overheden zwemmen we in het geld. Het probleem is veel fundamenteler. Er is sprake van een institutionele vertrouwenscrisis. Banken en verzekeraars houden elkaar in de wurggreep en willen elkaar onderling geen krediet meer verstrekken. De ‘gentlemen’ komen niet meer tot ‘agreements’. Daarom maakt minister Bos ook zulke curieuze afspraken. De ING moet beloven om 25 miljard Euro extra krediet te verstrekken (ik vermoed dat hier de subprimes uit Amerika mee worden afgerekend). Het systeem moet weer op gang komen, maar daar is het beschikbaar stellen van geld niet genoeg voor. Er is leiderschap voor nodig. Daarnaast moeten we ook eens kijken naar de groter economisch golf (ook wel de Kondratieff cyclus). Het is tijd voor innovatie en herstel van vertrouwen en we staan nog maar aan het begin.
Vertrouwen
De voorzitter van de Ooa (Orde van Organisatiekundigen- en adviseurs) heeft in zijn nieuwjaarsrede uitgesproken dat ‘Vertrouwen in organisaties’ het jaarthema wordt. Na 2 jaar lang intensief bezig te zijn geweest met sociale innovatie is het economisch tij gekeerd en pakken zich donkere wolken samen boven de adviessbranche. Vertrouwen staat opnieuw in de belangstelling.
Kondratieff winter
Het consumentenvertrouwen is langzaam aan het opkrabbelen (en in Nederland neemt door de wisselkoersen de koopkracht zelfs toe). Maar Wim Davidse denk er anders over. In een interessante column op Managamentsite.nl schrijft hij:
Afgelopen jaar ben ik me maar weer eens gaan verdiepen in de Kondratieff-cyclus. Vanwege alle in de media gemaakte vergelijkingen met 1929 en de jaren ”30 leek me dat wel wat. Wel, stel dat 2007-2008 het 1929 zijn van de 21e eeuw, dan gaan we nu aan de Kondratieff-winter beginnen. Niet zo”n gekke gedachte, als je kijkt naar de gecombineerde inflatie- en rentetrends, prijsvorming van goud en grondstoffen en de ontwikkeling van schuldposities, de sneeuwganzen van economisch winterweer.
De vorige Kondratieff-winter duurde van 1929 tot 1949, maar toen had je natuurlijk een overheid die niet wist hoe om te gaan met een dergelijke ineenstorting en paniek, en vervolgens een wereldoorlog.
De vraag is nu hoe groot de dreun wordt (-2% zoals de EC voorspelt, -3% zoals Ruding een maand geleden zei, of nog wat meer?) en hoe lang dat duurt (stabilisatie al in 2010, of pas in 2011 of zelfs 2012?).
We moeten ons nu gaan voorbereiden om na de winter in de lente weer op te kunnen veren. Willem Scheepers schrijft vandaag op Managementpro.nl over de noodzaak van innovatie van management. Stoppen met de focus op de ultra korte termijn rendementen (het zogenaamde shareholder management). Ik kan het hier van harte mee eens zijn. De cultuur van poen en prestige en de hufterigheid aan de top van de organisaties moet nodig op de helling (punt 5: verminder angst en herstel het vertrouwen). Als je presteert mag je worden beloond (nu ontbreekt elke relatie met inspanning, prestatie of initiatief). Taferelen als de laatste aandeelhoudersvergadering van Fortis is hiervoor exemplarisch. Lees de tragische column ‘Politesse‘ van Youp van ‘t Hek nog maar eens. Voor geïnteresseerden naar de boevenbende van Fortis kan ik ook het blog Rost+Post van Grimbert Rost van Tonningen van harte aanbevelen. Volgende week komt hij met een hele nieuwe internetkrant (geïnspireerd of de Huffington Post). Wat je gevoel voor vertrouwen (in de rechtstaat) ook niet goed doet is de uitspraak van gisteren tegen de Ahold top. In zijn column over de Ahold top is Grimbert mild en somber. De architecten (Meurs en Van der Hoeven) van de grootste fraude van de vorige eeuw op Nederlandse bodem komen er van af met een voorwaardelijke gevangenisstraf en een paar uur schoffelen/koffie rondbrengen in een bejaardenhuis. We hebben nog een lange weg te gaan.
Update: De Amerikaanse president Barack Obama vindt de bijna $ 20 mrd aan bonussen die werd uitgekeerd aan bankiers op Wall Street over het rampjaar 2008 is ‘beschamend’. ‘Dat is het hoogtepunt van onverantwoordelijk gedrag’, zei de president donderdag. De bonussen zijn volgens Obama vergelijkbaar met die van 2004, een jaar waarin het beduidend beter ging dan vorig jaar. ‘Er is een tijd voor bonussen en beloningen, maar die tijd is niet nu’, zo liet Obama weten. De president zei verder bankiers te zullen vertellen dat ze discipline moeten tonen in moeilijke tijden. (bron: het financieele dagblad)