Eindelijk heb ik het boek Doen wat werkt van Coert Visser gelezen. Het staat sinds 2006 al op mijn leeslijst en afgelopen week heb ik de net verschenen 2e druk gelezen. Het is een boek met een positieve boodschap, namelijk oplossingsgericht werken (in tegenstelling tot probleemgericht werken). Het boek Doen wat werk bestaat uit twee onderdelen. Het eerst gedeelte behandeld de zeven ingrediënten voor oplossingsgericht werken. Het tweede gedeelte komt met aanvullende technieken, team- en organisatie toepassingen, interviews met experts en besluit met een epiloog. Coert Visser beschrijft in zijn voorwoord dat hij zijn inspiratie voor dit boek opdeed na het lezen in 2000 van De kracht van oplossingen van Insoo Kim Berg en Peter de Jong.  Insoo Kim Berg (een naam die bij Coert associaties oproept van een lange, blonde, Scandinavische vrouw) en Steve de Shazer, beiden psychotherapeuten, zijn de grondleggers van de oplossingsgerichte benadering. De grondleggers zijn beiden overleden. In 2003 heeft Coert Insoo ontmoet (het bleek een kleine Koreaanse vrouw te zijn), waarna ze regelmatig contact onderhielden en samenwerkten . De oplossingsgerichte benadering wordt ook buiten de psychotherapie toegepast in andere vakgebieden (coaching, management, onderwijs, etc.). Coert Visser en zijn collega Gwenda Schlundt Bodien werken al jaren samen in het Netwerk voor Oplossingsgericht Adviseren en Managen (NOAM) en dragen dit gedachtegoed uit in Nederland. Daarnaast is er ook een internationaal netwerk Solutions in Organisations Linkup (SOL) met enkele honderden enthousiaste leden, wereldwijd.

Oplossingsgericht werken in een notendop
De Shazer en Berg waren teleurgesteld en in de traditionele psychotherapie en richten het Brief Family  Therapy Center (BFTC) in Milwaukee op. Ze zochten naar interventies om cliënten te helpen met het helder formuleren van wat zij wilden bereiken. Hierbij werden ze geïnspireerd door het werk van Bateson en Erikson. Gaandeweg werd de oplossingsgerichte therapie ontwikkeld.

De theorie van de Shazer en Berg (1995);

1. Als het niet kapot is, repareer het dan niet
2. Als je weet wat werkt, doe daar dan meer van
3. Als iets niet werkt, doe dan iets anders

Als je dit leest, dan zul je misschien denken. Ja, dat is lekker makkelijk. Toch is dit denken een revolutie geweest in de psychotherapie, waar traditioneel vanuit de probleemgerichte aanpak werd gewerkt. Het medische model (geredeneerd vanuit het repareren van defecten) was en is dominant.

Waarin onderscheid oplossingsgericht werken zich van andere benaderingen?
De belezen professional zal misschien al associaties leggen met Appreciative Inquiry (Cooperrider en Srivastva, 1987) en positieve psychologie (Seligman, 2002). Het belangrijkste verschil is dat Appreciative Inquiry cliënten eerst getraind moeten worden in de principes en de technieken bij het begin van een verandering. Bij positieve psychologie is er meer aandacht voor het scheppen van generaliseerbare kennis en het bouwen van taxonomieën. Een andere  parallelle benadering is die van Shaffer en Thomson. In 1992 schreven ze Succesful change programs begin with results met deze filosofie.

Rookmagiërs, sjamanen en zelfbedrog zijn de grootste valkuilen als je beweegt om te bewegen en niet weet welk resultaat je wilt bereiken. Begin daarom met het eindresultaat in gedachten en hou op met al die rituele dansen als total quality management, continuous improvement, etc. Verwar ook niet het doel met het middel. De lange termijn strategie moet worden verbonden met korte termijn resultaat gedreven verbeteringsprojecten. Management leert welke verandering werkt en welke niet. Klinkt allemaal heel verstandig. De vraag die je dan weer kunt stellen heeft volgens mij ook sterk te maken met de uitkomsten van het Nationaal Onderzoek Verandermanagement (2005-2008)  van Mastenbroek en de Caluwé. Waarom is het toch zo ingewikkeld om basale managementvraagstukken voor elkaar te krijgen? Shaffer en Thomson pleiten voor een resultaatgerichte veranderaanpak, omdat;

1. Organisaties beginnen alleen met management- en procesinnovatie wanneer nodig
2. Empirische tests tonen aan wat werkt en wat niet
3. Frequente successen scheppen niet energie voor verbeteringen
4. Management creëert een continue leerproces door geleerde lessen in praktijk toe te passen.

De zeven ingrediënten
In hoofdstuk 3 beschrijft Coert Visser de 7 ingrediënten van het recept voor oplossingsgericht werken. Dit is eigenlijk de basis van het hele boek. In een aantal hoofdstukken wordt het model uitgewerkt en geïllustreerd met voorbeelden van coachingsgesprekken en situaties.

1. Verhelderen van de veranderbehoefte
2. Definieren van de gewenste toestand
3. Vaststellen van het platform
4. Analyseren van eerder succes
5. één stapje vooruit zetten
6. Voortgang monitoren
7. Vaststellen van de verder veranderbehoefte

Ik zie zelf ook parallen met het boek Socratratisch Coachen van Hilde Veraart (2006), waarvan ik vermoed dat ze is geinspireerd door de eerste druk van dit boek. De zgn. wondervraag komt in beide methodes terug.

Het tweede deel van het boek beschrijft een aantal praktische team en organisatietoepassingen zoals de wondervraag, schaalwandelen, re-teaming en de doelenpiramide. Hier ga ik nu niet op in. Verder komen Insoo Kim Berg (grondlegger oplossingsgericht werken), Sue Young (engelse schoolbegeleidster die oplossingsgericht werken toepast bij het helpen tegen pestgedrag op school), Carol Dweck (Amerikaanse psychologie hoogleraar aan Stanford) en William Ury (directeur van the global negotiation project op de Harvard Law School) aan het woord. Ze laten hun licht schijnen over de oplossingsgerichte benadering vanuit hun eigen praktijk.

Epiloog
Praat er niet teveel over. De kans bestaat dat anderen uw enthousiasme niet delen. Geen woorden maar daden (het bekende Rotterdamse adagium). prikkel de nieuwsgierigheid, probeer uit wat werkt en laat de rest achter je. Doen wat werkt, gewoon doen.

Titel:	Doen wat werkt, 2e herziene druk. m.m.v.  Gwenda Schlundt Bodien
Auteur:	© 2009, Van Duuren Management, drs. Coert Visser MMC
ISBN:	978-90-8965-018-4