In 2007 werd er een enquête gehouden door Binnenlands Bestuur. De resultaten van de enquête waren vrij schokkend. “De ambtenaar die weinig meer doet dan de hele dag uit het raam kijken, is voor de helft van de hogere ambtenaren een bekend verschijnsel [...] Van de groep die het verschijnsel raamambtenaar kent, zegt bijna veertig procent zo iemand ook in zijn directe werkomgeving te hebben.” Het imago van de ambtenarij liep dus weer een forse deuk op. En toen kwam de voortekenen van de kredietcrisis. Net als Wouter Bos, herrijst het imago van ambtenaar. Het laatste kwartaal is er een massale run op banen bij de overheid. De Pers schreef vorig week al dat ambtenaar zijn weer cool is. Maar, moet de overheid wel blij zijn met deze groep mensen die komen schuilen voor de storm op de arbeidsmarkt?

Het imago van de overheid
Het imago van de overheid is niet spontaan veranderd. De hernieuwde belangstelling voor de overheid word ingegeven door angst en onzekerheid. In tijden van voorspoed was de overheid niet sexy, betaalde te weinig en had een ronduit negatief imago (vriendelijk geformuleerd: grijze postduiven). Nu de situatie op de arbeidsmarkt drastisch verandert zijn mensen op zoek naar zekerheid. En dat is een belangrijk pluspunt van de overheid: Lifetime employment.

De economie
Gisteravond zat ik een oude aflevering van Heerlijk Eerlijk Heertje te kijken. Raoul had zijn vader te gast. Prof. dr. Arnold Heertje werd gevraagd om even kort uit te leggen wat er nu precies aan de hand is met de economie en wat de gevolgen zijn van de dreigende massa ontslagenen. Hij betoogde dat massa ontslag het gevolg is van het aannemen van teveel mensen in tijden van voorspoed. Er werken in talloze bedrijven mensen die geen enkele toegevoegde waarde hebben aan het primaire proces. Ze zijn daar ter meerdere eer en glorie van hun baas. In plaats van leiding geven aan 4 mensen vindt de baas het leuk om leiding te geven aan 5 mensen. Dit begint pas op te vallen als de kosten niet meer kunnen worden afgedekt in econ0misch mindere tijden. Heertje sr. vond dit een pervers verschijnsel, maar heeft na 40 jaar nadenken over dit onderwerp nog steeds geen passend antwoord.

Aantrekkelijk werkgeverschap
Uit angst voor de gevolgen van de financiële crisis gaan werknemers op zoek naar zekerheid. De overheid zien zij als veilige haven, zegt Fans Hoek van werving- en selectiebureau Michael Page. ‘Mensen schrikken als ze horen dat hun werkgever de Sinterklaas- of Kerstviering afblaast. Dan gaan ze om zich heen kijken.’

Haar nieuwe populariteit komt de overheid niet ongelegen. Financiële crisis of niet, de vergrijzing gaat voort. Toch worden de vacatures nu niet per se gemakkelijk vervuld, zegt Hoek. ‘Sollicitanten uit het bedrijfsleven komen er regelmatig achter dat de overheidscultuur niet bij hen past.’ Tot een mentaliteitsverandering leidt de kredietcrisis volgens hem niet. ‘Werknemers gaan niet massaal op zoek naar werk met inhoud en maatschappelijke relevantie. Ze willen gewoon zekerheid.’ (bron: de Pers).

Kansen voor de overheid
Nieuwere contract/arbeidsrelaties zijn voorhanden en kunnen worden uitgeprobeerd. Denk aan de netwerkorganisatie (consortia van deskundige ZZP’ers) of trainee programma’s waarbij de trainee niet direct in dienst treedt (zoals het I-enable programma). Onderdak bieden aan passanten is vragen om nieuwe raamambtenaren. Dat zijn vrienden van de weg en niet van het hart. Als we in tijden van recessie allemaal ambtenaar willen worden, dan staat BV Nederland acuut stil.