Managers zijn van nature veel beter in het behouden van huidige situaties dan van het realiseren van veranderingen in hun organisatie. Terwijl veel directieleden en managers zeggen dat zij ondernemerschap, proactiviteit en innovatie willen versterken, doen zij vaak precies de dingen die dit ondermijnen. Dat is de conclusie van het promotie onderzoek van Arend Ardon. Woensdagavond was er een ingelaste bijeenkomst van de PGO Research groep op de VU. Arend wilde graag oefenen met  opponeren (het beantwoorden van moeilijke vragen van geleerden). Op 14 april 2009 verdedigt Arend zijn proefschrif Moving Moments, Leadership and interventions in dynamically complex change processes. Arend heeft 4 jaar onderzoek gedaan naar het ‘oerconflict’ in organisaties. De vicieuze cirkels die veranderingen van gedrag in de wegstaan, zonder dat er een schuldige is. Hij noemt dit zeer ‘sophisticated’ systemen, waarmee medewerkers en managers elkaar in de greep houden. Ardon complimenteert  zijn opdrachtgevers altijd uitgebreid om daarna het probleem bespreekbaar te maken. Het zijn ‘taaie problemen’ die heel lastig zijn te veranderen. Managers gebruiken bewust of onbewust allerlei strategiën om problemen vooral niet bespreekbaar te maken. In zijn proefschrift bouwt hij voort op de theorie van Argyris en Senge (1992).

Verdedigingsstrategiën
Om deze ongemakkelijke situaties op een fatsoenlijke manier van tafel te houden, hanteren zij verdedigings strategieën, zoals de humorstrategie (een grap maken en overgaan op een ander onderwerp), de relativeerstrategie (‘we moeten het niet groter maken dan het is’) of de non-interventiestrategie (‘als jij mij niet aanspreekt, spreek ik jou niet aan’). En zo praat men over veranderen, terwijl dit op deze manier juist tegen wordt gehouden.

Het onderzoek van Ardon laat zien dat het voor organisatieadviseurs daardoor heel verleidelijk is hetzelfde gedrag te vertonen als de leidinggevenden. Zijn resultaten laten ook zien hoe stagnerende veranderprocessen weer vooruit geholpen kunnen worden door vicieuze cirkels en verdedigings strategieën bespreekbaar te maken en dat we zo begrijpen hoe het veranderproces wordt geblokkeerd.