De Amerikaanse illusionisten Penn en Teller braken alle televisie wetten met hun programma ‘Bullshit’ waarin ze op een sceptische wijze keken naar magie en aantoonden hoe makkelijk het is om mensen te bedonderen. Ze deden een illusie of magische truc die ze vervolgens aan het publiek gingen uitleggen. Dit is natuurlijk heiligschennis in de obscure wereld van magiërs, goochelaars en mediums. Maar, het bleek een schot in de roos (Bull’s eye!). Heel veel kijkers schreven dat ze enthousiast waren over een programma waarbij de intelligentie van de kijker niet bij voorbaat werd beledigd. In Groot Brittannië hebben we het fenomeen Derren Brown, die in Nederland nog weinig bekendheid geniet. Hij kwam in 2000 op Channel 4 met het programma Tricks of the mind en was op slag beroemd. In 2003 deed hij het nog eens dunnetjes over met de show genaamd Russian Roulette, waarbij hij een geladen pistool tegen zijn hoofd hield en raadde in welke kamer de kogel zat. Hiermee wilde hij graag eens testen hoever de grenzen van reality televisie konden worden opgerekt. Het mag duidelijk zijn dat hij graag mag provoceren en dat subtiliteit hem vreemd is. In zijn boekje Tricks of the mind laat hij zien hoe ‘eenvoudig’ het is om mensen te manipuleren. De belangrijkste conclusie voor mij: Het gaat niet om de techniek, maar om het beïnvloeden van de perceptie en de verwachtingen.
Hij schrijft zoals hij praat en dat vinden veel Britse recensenten niet leuk. He is not witty. Ik kan er wel om lachen. Het hele boek is een pleidooi voor sceptisch denken en vooral zelf na te blijven denken. Hij verwijst in zijn boek vaak naar Douglas Adams en Richard Dawkins, met wie hij goed bevriend is. Hetzelfde geldt voor Stephen Fry. Als je weer eens een orgineel inkijkje wilt hebben in de menselijke geest en natuur, dan moet je dit boekje zeker even lezen.
De opbouw van het boekje
Het is opgebouwd uit 6 delen. Deel 2 tot en met 5 behandelt de technieken achter diverse illusies. Trucjes met muntjes, kaarten en in deel 3 staat een leuke verhandeling over het geheugen met een boeiend systeem om lange reeksen snel te memoriseren. Hij maakt hiervoor uitstapjes naar Cicero, de Oratore en het boek van Thomas Harris over Hannibal Lecter, die zichzelf kan laten afdalen in zogenaamde geheugen paleizen (memory palaces). Dit is een systeem, waarin je een hele serie feiten als een visueel verhaal opslaat in je hoofd. Hiervoor moet je wel een systeem ontwikkelen (een peg system), waarna je zonder veel inspanning veel feiten kunt vasthouden. Veel meer dan de informatie die je korte termijn geheugen kan vasthouden.
Deel 1 is een afrekening met zijn jeugd en zijn religie. Het heet dan ook Disillusionment. Hierin haalt hij vaak Richard Dawkins aan. Deel 6 behandelt pseudo wetenschap en slordig denkwerk. Dit vind ik het leukste deel van het boek.
Youtube clip : Russian Roulette
Een zure recensie van de Guardian (Hillary Mantel)
Een leuke recensie op Amazon.co.uk (Dr. George L. Sik)
| Titel: | Tricks of the Mind |
| Auteur: | © 2007 Objective, Derren Brown |
| ISBN-13: | 978-1-905-08635-7 |
| Weblog | http://derrenbrownart.com/blog/ |