Rond het jaar 2000 kwam de evidence based management (EBMgt) beweging op. Het is een beweging die het gebruik van het beste beschikbare wetenschappelijke bewijs voor het nemen van management beslissingen bepleit. Het vindt zijn oorsprong in de evidence based medicine beweging, een beweging op wetenschappelijk onderzoek toe te passen op de medische praktijk.

Evidence-based management (EBMgt) behelst beslissingen die door managers genomen worden en manieren van werken in organisaties op basis van de beste beschikbare wetenschappelijke informatie. Net als de tegenhangers in medicijnen (bijvoorbeeld Sackett, et all, 2000) en in het onderwijs (bijv. Thomas & Pring, 2004) weegt EBMgt ook de omstandigheden en etische overwegingen mee in de beslissingen. In tegenstelling to medicijnen en onderwijs is EBMgt nog steeds hypothetisch. Hedendaagse managers en management trainers maken maar zeer beperkt gebruik van de enorme hoeveelheid sociaal wetenschappelijk onderzoek die van toepassing is op effectief management. (Walshe & Rundall, 1999; Rousseau, 2005, 2006; Pfeffer & Sutton, 2001). (Bron: en.wikipedia.org)

Vorige maand werd de jaarlijkse Academy of Management weer georganiseerd in Chicago. Een paar van mijn vrienden gingen er heen om collega’s te ontmoeten en de nieuwste ontwikkelingen op Management en Organisatie te horen en lezen. De EBMgt beweging is er nog steeds, maar de voortuitgang gaat tergend langzaam. De meeste ontwikkelingen worden uitgewisseld in besloten gemeenschappen en je moet echt je best doen op de laatste ontwikkelingen bij de houden. Momenteel ben ik met Coert Visser) een interview aan het voorbereiden met de vier kopstukken van de Evidence Based Management movement. Dat zijn Denise M. Rousseau (Carnegie Mellon), Tracy Altman (EvidenceSoup en UglyResearch), Jeffrey Pfeffer en Bob Sutton (beide van Stanford). Wat vinden zij van de huidige stand van zaken?

De vragenlijst
Na het inloggen met je unieke inlogcode kon ik beginnen.
- Welke soort bevoegdheid heeft u?
[  ] Eerste graads
[x] Tweede graads
[  ] Universitaire lerarenopleiding

- Voor welke vakken bent u bevoegd?
[x] Algemene economie
[x] Bedrijfseconomie
[x] Bedrijfsadministratie
[x] Kantoorpraktijk
[x] Informatiekunde/ICT
etc..

- Wat is het jaar waarin u slaagde voor uw laatste bevoegdheid.
1995

Allemaal metainformatie.

Maar nu komt het, ben u geïnteresseerd om (weer) te komen werken voor in het voorgezet onderwijs.

Opties:
[  ] Ja, ik heb interesse.
[  ] Ja, ik heb misschien interesse.
[x] Nee, ik heb absoluut geen interesse.

Kunt u aangeven waarom u geen interesse heeft?

Jazeker, hierbij een willekeurig rijtje met argumenten;
- Er is geen intrinsieke interesse in het vak bij de leerlingen.
- Kennis is ondergeschikt aan opvoeden en orde houden.
- Docenten in het VO hebben geen carrière mogelijkheden (een jaarlijkse periodiekje…).
- De cultuur is gericht op polderen (er wordt teveel vergaderd).
- Gevestige belangen belemmeren elke vorm van innovatie.
- Er is geen beloningsdifferentiatie (het beloningsgebouw zit sowieso scheef).

Tsja minister Plasterk, leuk dat u de stille reserves wilt aanboren, maar dan zou ik het rapport van de commissie Dijsselbloem nog eens aandachtig lezen. Daarnaast moet u een veel nauwere verbinding leggen met bedrijfsleven. Maak meer gebruik van freelancers en regel dit ook eens goed met het ministerie van Financiën (denk aan VAR verklaringen en gezagsrelaties). Het gaat echt niet alleen om de beloning, maar vooral om de cultuur die heerst in het onderwijs.

Een paar verontrustende tussenstanden kan ik alvast melden;

• De grootste succesfactor voor projecten is het (gedelegeerd) opdrachtgeverschap (The Standish Group)
• Projectfalen is vaak (59%) het gevolg van organisatorische aspecten waarop projectmanagers geen invloed hebben (PWC onderzoek)

Onderzoek van PwC uit 2003.

Duaal opdrachtgeverschap
Een paar jaar geleden werkte is aan een groot organisatie ontwikkeling project. Samen met de projectmanager ben ik een behoorlijk lange tijd bezig geweest om het project op het juiste niveau in de organisatie verankert te krijgen. Momenteel zijn we de ervaringen aan het destilleren om er een boekje voor projectmanagers binnen de overheid van te maken.  In tegenstelling tot wat de projectmanagement literatuur ons graag doet geloven, beginnen projecten niet bij de top, maar vaak op middenmanagement niveau. De motivatie is niet economisch of sociologisch gedreven, maar het is vaak een externe verplichting van een hogere overheid. Daarbij zijn al die piramide structuren ook niet van toepassingen binnen een overheid. Er is misschien wel 1 opdrachtgever te identificeren, maar daarnaast is er nog een enorme groep aan klankbordgroepen, stuurgroepen, adviesgroepen en regiegroepen. Daar voorzien populaire methodes als Prince2 niet in.

Het project waaraan we werkten moest er voor zorgen dat ambtenaren op een aantal gebieden gaan veranderen. Hierbij een aantal doelen;

1. Officiële documenten mogen niet meer zoek raken (W.O.B., etc.)
2. De administratieve organisatie wordt opnieuw in kaart gebracht
3. De fysieke archieven worden gedecimeerd (alles wordt digitaal)
4. Alle documentatie is centraal beschikbaar via een ECM
5. Mutaties aan documenten zijn traceerbaar
6. Functies gaan veranderen (overhead reductie)

Al deze nobele ambities moeten natuurlijk wel goed worden aangestuurd en dan doet zich het het verschijnsel duaal opdrachtgeverschap voor. Er is een gedeputeerde (politiek opdrachtgever) en een directeur bedrijfsvoering (ambtelijk opdrachtgever). Ook hier steekt het verschijnsel ambidexteriteit (tweehandig sturen) de kop op. Om de zaken nog even wat complexer te maken bestaat de mogelijkheid dat de projectmanager ook nog eens baasje uit de lijnorganisatie (in dit geval het projectmanagement bureau) boven zich moet dulden. In mijn eerste artikel genaamd doelverschuiving bij overheidsprojecten heb ik hier al iets over beschreven. Dit speelde zich af bij een gemeente, waar beloofde efficiencywinst niet werd verzilverd.

In het artikel Veranderen als onderneming van ten Have  vond ik dit  een bruikbaar rijtje al leidraad voor de projectmanager tijdens het begin van zijn project.

De vijf factoren voor het realiseren van een strategische verandering (Pettigrew en Whipp, 1991)

1. Assesment van de omgeving.
2. Human resources als assets en liabilities
3. De koppeling tussen strategische en operationele verandering
4. Het leiden van de verandering
5. Overall samenhang

Iedereen die dit rijtje leest zal instemmend knikken en zeggen, Ja, dat is logisch. De praktijk is echter anders. Want:

1. Waarom stelt niemand deze vragen bij de begin van een project?
2. Wie stuurt de projectmanager aan binnen de overheid?
3. Naar wie moet je wanneer luisteren?
4. Wie beoordeelt de projectmanager op zijn resultaten en zijn ontwikkeling?
5. Aan wie is de projectmanager verantwoording verschuldigd en waarom?
6. Tenslotte, wat zegt de literatuur over strategische verandering binnen een overheid?

1. Er mogen geen instroom eisen worden gesteld, waardoor er veel uitval is.
2. Het niveau van de instroom is te laag voor een bachelor graad.
3. Door de permanente kennis nivellering wijken de beste studenten uit naar het buitenland.
4. De docent binnen een Hogeschool is een alleskunner.
5. Hogescholen krijgen verkeerde prikkels, ze worden op verkeerde zaken afgerekend.

Er mogen geen instroom eisen worden gesteld, waardoor er veel uitval is
Het rapport constateert dat er toch wel een basis theoretisch niveau aanwezig moet zijn bij studenten op het gebied van taal en rekenvaardigheden. Er wordt in het rapport geopperd om dit tijdens de studie te corrigeren. De intake is erg belangrijk dan kan er een goede match worden gemaakt tussen de talenten van de studenten en de eisen van de opleiding. Jaja, het is natuurlijk prettig om in het midden te laten dat HBO instellingen iedereen MOETEN aannemen met een HAVO/MBO of VWO diploma. Wat er ontbreekt is selectie aan de poort. Kunt u niet rekenen of schrijven?, dan verwijzen we u naar een schakelklas (of iets dergelijks), maar u wordt niet toegelaten op het HBO. Zie hier direct de oplossing voor het uitval probleem. Klein lichtpuntje is dat in 2009 op de basisschool weer gewoon staartdelingen gemaakt mogen worden en de huidige rekenmethodes bij het grof vuil worden gezet.

Het niveau van de instroom is te laag voor een bachelor graad
Er zijn heel wat rapporten over geschreven en vorig jaar zelf een parlementaire enquête over de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs. Op zijn zachtst gezegd niet bepaald rooskleurig. Natuurlijk werd het direct vergoelijkt, want we doen het internationaal nog lang niet zo slecht. Toch ben ik een andere mening toegedaan (en in het rapport lees ik ook dat voorzitter van het CvB, Koen Free, van het ROC Koning Willem I dit bevestigd). Het niveau is vanaf 1996 gedaald. Geen wonder dat de minimale eisen voor toelating op een HBO niet worden gehaald. Daar is inmiddels ook weer een mouw aangepast. Sinds kort bestaat de Associate degree (een soort KMBO variant voor het HBO). Leuk bedacht, maar welke werkgever snapt wat een Associate degree inhoud en hebben we deze mensen nodig op de arbeidsmarkt? En, hoe past dit in een uniform onderwijs systeem (BAMA structuur)?

De beste studenten wijken uit naar het buitenland
De beste studenten zijn vrouwen met een VWO vooropleiding. Volgens Doekle klagen studenten over het te lage niveau van de opleiding. 1 op de 5 studies wordt te licht bevonden. Sinds 1990 is het aandeel VWO’ ers in het HBO van 19% gedaald naar 10%. Het is dus niet meer aantrekkelijk om naar een HBO opleiding te gaan. De universiteit of studeren in het  buitenland zijn het alternatief. Lijkt mij een duidelijk signaal om juist het niveau op te schroeven.

De docent binnen een Hogeschool is een alleskunner
De beleidsmakers hebben zich weer niet kunnen beheersen en zijn met een lijst van docent functies gekomen.

De docent is – afhankelijk van de situatie -
- leermeester, ondernemer, raadgever, etc.
- cultuurdrager
- vakman/vrouw
- onderzoeker
- ondernemer en vernieuwer
- begeleider van studenten

En dat allemaal voor schaal 11.  Dat ze leermeester en begeleider van studenten zijn, daar kan ik goed inkomen, maar ondernemers, vakman/vrouw uit de beroepspraktijk, onderzoeker, ondernemer en vernieuwer? Ik ben ze nog niet in grote getale tegengekomen. Het zal wel weer bij wensdenken blijven.

Hogescholen krijgen verkeerde prikkels, ze worden op verkeerde zaken afgerekend
Het aloude probleem voor beleidsmakers en accountants. Kwaliteit van onderwijs laat zich moeilijk meten, dus meten we maar op aantal afgestudeerden en passen hier de financiering op aan. De merkwaardige combinatie kwaliteit = de school met het hoogste rendement. Niet de beste school, maar de efficiëntste school (met de minste drempels) wordt beloond. Daar zou men in de vereniging eens een balletje over op moeten gooien. Weg met perverse prikkels.

Kortom, veel open deuren en weinig harde stellingname. Geen sterk begin van 2009 voor Doekle.

Voor 2010 zou ik Doekle willen aanraden een manifest te schrijven van 1 A4′tje. Dat is wel zo duidelijk en past beter bij de tijdsgeest. Dit A4′tje spijkert hij dan op 5 janauri op de deur van de werkkamer van de minister van Onderwijs. Scheelt een boel geouwehoer (en doet oude tijden herleven).

Leve de bureaucratie! Vorige week raakte ik in discussie over de geldigheid van mijn VAR wuo verklaring voor de activiteiten die ik voor een opdrachtgever verrichtte. Namelijk doceren in het hogere beroepsonderwijs. De omschrijving in mijn eerste VAR is breed geformuleerd, namelijk organisatie adviesdiensten. Helaas, dit wordt door de Belastingdienst niet geaccepteerd. Mijn ongenoegen heb ik hier al over geuit. Maar, wondere wereld. Je kunt gewoon nog een VAR verklaring aanvragen. Sinds afgelopen zaterdag ben ik de trotse eigenaar van een tweede VAR wuo verklaring met de volgende omschrijving: Onderwijs, begeleiding, coaching, supervisie en examinering in hoger beroeps- en academisch onderwijs in bedrijfskundige vakken / thema’s. Het schijnt dit type VAR niet bestaat. Hierbij dan een linkje naar een niet bestaande VAR

De situatieschets: Ondernemer wordt ingehuurd voor hoger beroepsonderwijs

Enkele maanden geleden werd ik ingehuurd om een vak te geven op een Hogeschool. We hebben keurig afspraken gemaakt en dit vervat in een contract. Een maand geleden stuurde ik een 1e factuur en die blijkt niet te worden betaald. De reden: uw VAR verklaring is niet dekkend voor de werkzaamheden die u verricht. Het lijkt erop dat het beleid van het ministerie van OC&W en het ministerie van Financiën wringt. Nu verwonder ik me al jaren waar nu weer de paarse krokodil rondzwemt, maar dit was toch wel een nieuwe ervaring. Ik heb de volgende brief gestuurd naar het meldpunt Antwoord voor Bedrijven.

Het hogere beroepsonderwijs en ondernemerschap
Ondanks een dure campagne zijn vorig jaar 30(!) mensen uit het bedrijfsleven overgestapt naar het onderwijs. Dit indrukwekkende getal moet toch de beleidsmakers in Den Haag aan het denken zetten over de arbeidsmobiliteit van docenten. Zeker in het hogere beroepsonderwijs wordt er geschreeuwd om mensen uit de praktijk. Maar als die mensen zich dan vervolgens aanmelden, blijkt dat ze in de praktijk alleen maar als werknemer in loondienst aan de slag kunnen. Ja, zo wordt het vast wel wat met de verbinding onderwijs en bedrijfsleven. Het lijkt erop dat er frictie zit tussen beleid van het ministerie van OC&W en het ministerie van Financiën. Docenten zijn defacto loonslaven (is dat de uitleg van het beleid?)

De afdeling FEZ (financiële economische zaken)
Deze afdeling is brenger van de boodschap en voert slechts beleid uit wat ze met de Belastingdienst hebben afgesproken. De Belastingdienst op haar beurt beroept zich weer op een uitspraak van de Raad van State. Als de werkzaamheden een wezenlijk onderdeel van de bedrijfsvoering vormen, wordt er vanuit gegaan dat er sprake is van een gezagsverhouding. Degene die stelt dat daarvan geen sprake is, zal dit moeten aantonen aan de hand van de feiten en omstandigheden van de concrete situatie. Kortom, ondernemers kunnen niet lesgeven. Interessante uitwerking van kabinetsbeleid. Dit kneep zit hem hierin. Als ZZP’er mag ik wel ingehuurd worden als gastdocent of lesgeven bij het contractonderwijs. Als ik in het initiële onderwijs lesgeef als externe, dan dient dit expliciet vermeld te staan in mijn VAR verklaring. Dit lijkt me nogal een arbitrair onderscheid.

De Belastingdienst
De VAR verklaring is voornamelijk uitgevonden om het voor opdrachtgevers duidelijk te maken dat een externe leverancier daadwerkelijk een eigen onderneming heeft en dat de premies voor inkomsten en loonbelasting worden afgedragen. In mijn VAR wuo (winst uit onderneming) staat dat ik organisatie advies diensten lever. Het leek me breed genoeg geformuleerd om ook af en toe les te mogen geven. Dat is dus niet het geval. De Belastingsdienst heeft me vandaag geadviseerd om een extra VAR verklaring aan te vragen (wat ik inmiddels heb gedaan) voor mijn onderwijsactiviteiten. In plaats van het simpeler te maken, wordt er weer gestrooid met papier. En nu nog maar afwachten of de aanvraag wordt gehonoreerd. Als ze consequent zijn, dan wijzen ze het af. (zie uitspraak Raad van State).

Suggesties:

1. Geef hogescholen en universiteiten de ruimte om ZZP’ers in te huren voor (reguliere) onderwijsactiviteiten.
2. Stop met het triviale onderscheid van een gezagsverhouding. (zie eerdere opmerkingen)
3. Wil je ondernemers bij de onderwijspraktijk betrekken, maak dit dan ook mogelijk (pas de wet aan).

In afwachting van uw reactie.

PS. Ik ben vandaag maar akkoord gegaan met een aanpassing in het contract naar een tijdelijk dienstverband, anders heb ik volgend jaar nog steeds mijn geld niet…. Hoef ik hier tenminste geen BTW over af te dragen….

Gisteren hebben we van professor Flip de Kam geleerd dat het geld wat is verdampt in IJsland moet worden geschouwd als een ‘gift is van 1 miljard Euro’ aan IJsland. De afbetaling van de schulden is met zo’n kleine bevolking onbegonnen werk. Maar, in een Europa waar alles onder aanbestedings wet- en regelgeving valt, is er dan geen sprake van onzorgvuldigheid? Zou daar wellicht een ambtenaar op aan te spreken zijn? In het Financiële Dagblad van 20 oktober trekt columnist Arko van Brakel van leer tegen het totale gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef bij ambtenaren. Hij zet dit af tegen ondernemers, die dat in zijn ogen wel doen. Ronduit irritant vind hij de types strak die in het pak, zelfverzekerd in de camera kijken en dan hun straatje schoonvegen. Het ligt aan gebrekkig toezicht, Wouter Bos zei nog …., ja, maar we bleven binnen de grenzen van de wet. De oprechte spijtbetuiging zoals Arko die wenst zal voorlopig ook niet worden gehonoreerd. Zolang de ambtenarenstatus blijft bestaan is er gedeelde verantwoordelijkheid en wordt er gehandeld in het algemene belang. Zo hebben we het nu eenmaal afgesproken.

Minister Bos heeft afgelopen weekend goede zaken gedaan in Belgïe door voor een appel en een ei Fortis Bank Nederland en ABN AMRO terug te te kopen. Nu dit achter de rug is kunnen we ons richten op de volgende ramp die zich al tijden voltrekt in het hogere onderwijs. De kenniscrisis. Studeren is tegenwoordig een parttime activiteit en de titel van student is ook aan hyperinflatie onderhevig (studenten vindt je tegenwoordig al op de lagere school….). Leuk bedacht allemaal van de beleidsmakers om de kenniseconomie te willen ‘pimpen’ door tempo beurzen in te voeren en hogescholen te prikkelen om de slagingspercentages kunstmatig te verhogen. De gevolgen laten zich raden. Een gestage stroom van studenten op de arbeidsmarkt met diploma’s die niet hun werkelijke niveau aangeven. Kwaliteit lijkt van ondergeschikt belang. In de statistieken doen we het als Nederland Kennisland natuurlijk aardig. Maar, studenten zijn geen klanten en een onderwijsinstelling is niet een bedrijf. In de tijd van personeelschaarste is het toch van belang dat we de kenniswerkers de beste opleidingen geven? Minister Plasterk, wanneer houdt het zelfbedrog eens op en wordt de kenniscrisis een halt toegeroepen?

Wat is er aan de hand in het hoger onderwijs?
Omdat de studiebeurs tegenwoordig verwaarloosbaar is (€ 255,64 per maand in het hoger beroeps onderwijs), werken de meeste studenten om te voorzien in hun levensonderhoud. Naast huur, gas, licht en water wordt er ook veel geld verdiend en uitgegeven aan de hoge levensstandaard. Dure mobiele telefoontjes met de nieuwste ringtones, merkkleding en natuurlijk uitgaan. Niets mis mee, ze hebben er toch voor gewerkt? Ja, maar ze hadden ook die tijd kunnen besteden aan hun studie en het verwerven van kennis.

Vroeger was alles beter…Dat gevoel bekroop met toen ik een maand geleden werd gevraagd om college te geven in het hoger onderwijs. Ik wist niet wat ik las toen ik het programma kreeg. In het hoger beroeps- onderwijs is het tegenwoordig normaal om aanwezigheidsplicht te turven, huiswerk te controleren, bonustoetsen af te nemen (om het slagingspercentage voor het tentamen te verhogen) en heb je tegenwoordig examencommissies die als intern advocaat optreden voor studenten die herkansingen willen afdwingen. Om nog maar te zwijgen over het niveau, de houding en de algemene ontwikkeling van de gemiddelde student. Wat betekent studeren tegenwoordig nog? Het lijkt wel de middelbare school!

Precies 17 jaar geleden begon ik zelf als student. Dat was nog in de tijd dat je twee studies kon volgen, als je een beetje je best deed. Tegenwoordig is dit ondenkbaar. Studeren is een parttime activiteit geworden. Geld verdienen, dat telt. Logisch gevolg van deze ontwikkeling is natuurlijk diploma inflatie. Er worden studenten afgeleverd die op de arbeidsmarkt nog eens moeten worden bijgeschoold, voordat ze eigenlijk productief worden. Wanneer wordt hier eens paal en perk aan gesteld? Nederland kennisland is natuurlijk een aanfluiting op deze manier.

Of zoals Anton Loonen, buitengewoon hoogleraar aan de RUG, het in de Volkskrant verwoordde: Wee ons, die op onze oude dag van de stuurmanskunsten van dit soort intelligentsia afhankelijk gaan worden. Wij kunnen nu al zien aan de prestaties van het bestuurder- en ambtenarencorps in Den Haag hoe rooskleurig een dergelijk vooruitzicht is.

Hoe kan de kennisrecessie een halt toe worden geroepen?

1. Wees verschillig
Terug naar selectie aan de poort. Maak hoger onderwijs exclusief door weer eisen te gaan stellen. Onderwijs moet zich niet laten leiden door het marktmechanisme. Zorg ervoor dat het hoger onderwijs niet alleen maar jaagt om potentiele studenten, maar laat ze zich primair richten op kwalititatief goed onderwijs. Hierdoor wordt het behalen van een diploma weer een prestatie die iets zegt over je doorzettingsvermogen en je kennis en vaardigheden. Dit levert direct ook enorm veel ruimte op in de begroting, zodat de minister van onderwijs meer geld over houdt om extra salaris te betalen en meer mensen uit het bedrijfsleven in te huren om de brug te slaan naar de praktijk. Hierdoor zal de overstapsaldo dit jaar van 30 (!) mensen uit het bedrijfsleven naar het onderwijs spectaculair verbeteren.

2. Sta het bedrijfsleven toe om te sponsoren
Het bedrijfsleven wil heel graag de schaarse, hoogopgeleide studenten sponsoren. De komende 30 jaar is er schaarste en kan het bedrijfsleven concurreren om de beste studenten. Studenten kunnen zich weer richten op hun studie en investeren in kennisverwerving. Ze hoeven niet meer te worden afgeleid door hun bijbaantjes.

3. Investeer ook in kennis
Probleemgestuurd leren, competentiegericht leren, werken in teams. Prachtige onderwijsnoviteiten, maar ook een prima manier om je ter verschuilen achter kennisgebrek. Laat studenten ook hard werken voor moeilijke vakken, waar ze individueel op worden getoetst. Het begint met taal en reken-vaardigheden op de lagere school.