Van prive naar zakelijk
Na de introductie van MSN werd er steeds verder ontwikkeld en kwamen de eerste sociale netwerken. Bepaalde sociale netwerken worden weer door specifieke doelgroepen gebruikt. Hyves is voornamelijk bedoeld voor pubers en LinkedIn, Plaxo en later Facebook richten zich meer op professionals (en zo vergeet ik nog 100 andere varianten). Vandaag kreeg ik een bijvoorbeeld eerste uitnodiging voor Naymz. In de geneeskunde noemen ze dit ‘me too’s’. Vele varianten van hetzelfde. En we zijn er maar druk mee. Wat interessant is hoe deze diensten aan de man worden gebracht. Een goed idee wordt eerst ‘gratis’ getest en ontwikkeld op een groep enthousiaste gebruikers. De gebruikers komen met allemaal wensen en goede ideeën en langzaam aan creëer je een behoefte en ontwikkel je een volwassen applicatie. Als je product redelijk is uitontwikkeld, dan ga je premium diensten (=betaald) aanbieden. Mooi businessmodel.

Hoe ontwikkel je een community?
Afgelopen jaar heb ik regelmatig gediscussieerd over de ontwikkeling van een interessant businessmodel voor online uitgevers. Je wilt graag dat je lezers/gebruikers graag weer terugkomen op je weblog/website en uiteindelijk wil je daar ook geld mee verdienen. In de marketing worden dan eerst doelgroepen geïdentificeerd. Die doelgroep wordt vervolgens gebombardeerd met reclame (de ‘schot hagel’ aanpak). Het zal vast wel werken, maar mij irriteert het heel erg. Als lezer/gebruiker haak je meteen af en komt nooit weer terug.

Wat werkt wel?
- Content is king (zorg voor een gestage stroom van nieuwe postings)
- Maak een soort programmagids voor je postings met vaste onderdelen per week
- Zorg dat je gevonden wordt op internet (laat je link/URL achter op verwante sites)
- Gebruik je sociale netwerken (blog syndicatie van het nieuws)
- Start een eigen community

Op 18 april 2008 ben ik op LinkedIn begonnen met een professional group voor het weblog Innovatief Organiseren.nl Het was een nieuwe mogelijkheid die ik maar ben gaan uitproberen. Ik heb wat mensen een linkje gestuurd om lid te worden. In het begin ging het heel langzaam. Af en toe eens een aanmelding. Nu 8 maanden later zijn er 335 leden. En elke dag komen er weer 1 of 2 aanmeldingen bij. De groei is klein, maar gestaag.

Wat is nu de crux om de community draaiend te houden?
- Probeer niet top down te sturen (de community stuurt zelf)
- Organiseer ‘meet and greets’ (een borrel/workshop/seminar)
- Zorg voor voldoende nieuwe informatie (boekbespreking/actualiteit/praktijk, etc.)
- Faciliteer de mogelijkheid om onderling te kunnen discussiëren
- Praat met je vrienden, kennissen, collega’s en zakenpartners over het netwerk
- Treed met de ideeën uit de community weer naar buiten (spreekbeurt/publicatie, etc.)

Dit is natuurlijk een rijtje met praktijkervaring, er wordt ook serieus onderzoek naar gedaan. Voor wie meer wil weten kan even kijken naar de serie op op Frankwatching;

Deel 1: Hoe start ik een online community?
Deel 2: Gebruikers en co-creatie bij online communities
Deel 3: Succesfactoren van een online community

Wat wil Plasterk nu precies?
Om de kosten van het lesmateriaal te verlagen wil minister Plasterk dat lesmateriaal in een soort Wikipedia voor het Onderwijs (het plan heet dan ook wikiwijs) wordt gegoten. Lesmateriaal is hierdoor gratis opvraagbaar. ‘Het is een revolutie in de leermiddelen‘ , aldus de euforische minister.  Daarom is het wel de overheidsinvestering waard. (bron: tweakers.net)

Waarom is het een goed idee?
Plasterk doet er goed aan om het belachelijke uitgevers oligopolie eens goed onder druk te zetten. Uitgevers hebben jarenlang geld verdient met lesmateriaal, wat eenmaal ontwikkeld nauwelijks onderhoud kende en elk jaar gegarandeerde omzet kende (elk jaar moeten nieuwe leerlingen weer nieuwe boeken kopen). Er was geen enkele prikkel op de markt voor concurrentie of innovatie. Uitgeverijen zijn de spreekwoordelijke fat cats. Een paar jaar geleden spoelde de zogenaamde multimediale golf over de lesmateriaal. Dat betekent in de praktijk dat leerlingen een CD (een passieve mediadrager, net als een boek!!) bij een boek krijgen. Multi (meer dan 1) mediaal! Die CD wordt overigens niet behandeld in de klas. En als je dan kijk wat er op de CD staat is dit een digitale versie van het boek (geen inspanning en alweer kassa!). Door de gratis schoolboeken discussie leek het er even op dat er focus kwam op de kosten van al die schoolboeken (die normaal gesproken gewoon voor rekening van de ouders kwamen). Maar, na eindeloos politiek gestunt is deze focus weer naar de achtergrond gedrukt. Een andere bijzondere ontwikkeling is de aanbestedingsplicht van scholen. Ook hier werd de hand gelicht met de Europese aanbestedingsregels, omdat het ‘te moeilijk’ is en te kostenefficiënt om schoolboeken aan te besteden (…..) en de uitgevers gaan weer vrijuit. (bron www.nrc.nl)

Waarom heeft hij een slechte motivatie?
Tsja, gevestigde belangen he? De Schumpeteriaanse ‘creatieve destructie’ als voorwaarde voor innovatie is voor een politicus geen garantie voor populariteit (angst en onzekerheid). Een overheid treedt op als de markt in een bepaald product of dienst niet voorziet. De verlaging van de kosten van lesmateriaal is een leuke bijkomstigheid, maar nooit de motivatie (het is een doel en middelen verwarring). Het moet gaan om verbeteren van de kwaliteit van onderwijs, goed lesmateriaal ontsluiten voor Nederlandse leerlingen en het faciliteren van docenten om onderwijs innovaties door te voeren. Roepen dat het een rendabele overheidsinvestering is getuigd van weinig inzicht in bestuurskunde en bedrijfseconomie (maar goed, hij is bioloog) Het boek Systems of Survival van Jane Jacobs een aardige leestip voor de excellentie.

Als er nieuwe businessmodellen zijn (uitgeven via web 2.0) waar consumenten op zitten te wachten, dan moet de marktmacht toch zijn werk doen? We subsidiëren toch ook niet meer grammofoonplaten en paardenkoetsen, omdat het zo zielig is voor de fabrikanten? Uitgevers worden nog steeds gespaard en ook de oude media krijgen nog steeds dispensatie (discussie over de bestemming van STER inkomsten voor kranten innovatiefondsen, het niet volgen van Euopese aanbestedingsregels voor schoolboeken, etc.). Daar moet de minister inderdaad mee ophouden. Docenten moeten zelf lesmateriaal gaan ontwikkelen en via blogs/wiki’s etc. beschikbaar gaan stellen. Dat gebeurt trouwens ook al in de praktijk op kleine schaal.  En dat gemopper van Beter Onderwijs Nederland over de didactiek op een wiki niet goed in elkaar steekt is ook oud denken. Onderwijs instellingen moeten ophouden met navelstaren en de blik naar buiten richten. Veel meer samenwerking zoeken, niet meer zelf het wiel uitvinden en informatiedeling moet worden beloond (hier ligt een kans om een creatief businessmodel te bedenken)  Dan houden deze achterhoede gevechten vanzelf op. Het duurt waarschijnlijk 1 hele generatie (De stichting Brein is ook nog steeds actief om gevestigde belangen te verdedigen voor de zieltogende platenindustrie…..).

Bron: YouTube, Did You Know 3.0 versie 2008

Share your story
Een gouden vondst van de adviseurs van Obama. Vraag de natie om even snel een leuk verhaaltje met een leuk plaatje te uploaden en je hebt een eindeloze voorraad bruikbare illustraties voor toekomstige speeches. Persoonlijk vind ik dit soort anekdotes die politici gebruiken in hun speeches erg geforceerd, maar Obama zal het ongetwijfeld overtuigend kunnen brengen.

Share your vision
De site appeleert sterk aan de American dream. Life, liberty and the pursuit of happiness. De Amerikaanse kiezer wordt hier uitgenodigd om aan te geven aan welke onderwerpen de Obama regering aandacht moet schenken (de agenda van de Obama regering staat ook al online…).

Samenvattend moet ik zeggen dat de Obama regering wel het signaal afgeeft dat ze de kiezers willen betrekken en actief de discussie zoeken. Door crowdsourcing krijgen ze input over wat er leeft onder de Amerikaanse bevolking. Ze hoeven er natuurlijk nog niet direct naar te handelen. Tevens is het natuurlijk een prachtig medium om allerlei experimenten met directe democratie te gaan uittesten (op beperkte schaal).

Maar goed, toen ik gisteren weer een aflevering zag van Yes, prime minister (uit de jaren 80), dan moet ik het nog allemaal maar eens zien. Het ziet er allemaal veelbelovend uit, maar hoe pakt het uit in de praktijk?

De managementmodellen van de toekomst

Het laatste boek van CK Prahalad en MS Krishnan noemt ook het voorbeeld van Starbuck. Net als iGoogle en Lego Mindstorms NXT leveren deze organisaties een ‘ platform’ . De klant/gebruiker kan op het platform zelf zijn/haar ‘experience’ vormgeven. Volgens deze managementdenkers verschuiven we van de ‘product- and services’ economy naar de ‘ experience economy’. Op zich interessant, omdat het ook aansluit bij de drie elementen van de nieuwe managementmodellen, die de Nederlandse managementdenker Mastenbroek afgelopen week noemde. De 3 elementen zijn;

1. Direct Toepasbaar
2. Simpel
3. Gericht op het primaire proces mét aansluiting op direct resultaat

Hoe werkt share your idea van Starbucks?

Er zijn drie hoofdcatergorieën (Products, Experience en Involvement). De categorieën worden weer onderverdeeld in totaal 13 subcategorieën. Nadat je bent geregistreerd kun je simpelweg een idee posten. Je geeft aan in welke categorie het valt en dan wordt het gelezen door de community, die hier vervolgens op stemt. De ideeën met de hoogste waardering worden bekeken door de Idea Partners (medewerkers van Starbucks met een bepaalde expertisegebied).

Actuele voorbeel van Products

Wat is een beter moment om een nieuw product te lanceren dan op ‘Election day’. Op Thanksgiving heeft Starbucks de Starbuck Thanksgiving Blend coffee in heel Amerika gelanceerd. Een idee wat is bedacht door de community. Tijdens de lancering was de koffie natuurlijk gratis.

Actuele voorbeeld van Experience

Starbucks heeft recent het sociale netwerk Volunteer to Volunteer (V2V). Het is de bedoeling dat community leden hun in hun eigen buurt (maar ook wereldwijd) sociale activiteiten ontplooien, zoals fietsen, recycling, milieubewustzijn, de wasmachine gebruiken. Allemaal in de locale Starbucks. De wervende tekst beschrijft dit idee als volgt: This community was built for Starbucks customers and partners who are passionate about making a difference in the world.

Actuele voorbeeld van Involvement

Een idee van de community was de introductie van zgn. GOOD Sheets. Een a4′tje met een gespreksthema als ijsbreker als je een praatje wilt maken met andere koffiedrinkers. Maar, niet alles wat leuk lijkt op de tekentafel is een succes in de praktijk. Op 11 september 2008 werd de eerste Good Sheets geïntroduceerd. Thema’s die op de Good Sheets werden aangereikt waren CO2 emissie, gezondheidszorg, benzineprijzen, immigratie en vorige week kwam de 5e GOOD Sheet binnen met als thema de economie…. De aanname bij dit idee is dat er mensen zijn die met elkaar willen praten en dat de logistiek van de GOOD Sheets goed werkt. De commentaren op de site zijn dan ook niet mals. Maar goed, 9 van de 10 innovatieve ideeën mislukt. Dit idee kan weer terug naar de tekentafel.

Platforms, experience, communities, etc. Op zich lijkt het erop dat de 3 elementen van Mastenbroek bij de drie hoofdgroepen van toepassing zijn. Alleen blijf ik het ongemakkelijk vinden dat niemand meer lijkt te realiseren dat het gaat om goede koffie tegen een betaalbare prijs.

Al dit hippe taalgebruik duidt dus op een nieuw soort medewerker. In de bedrijfsleven heeft inmiddels de werknemer 2.0 zijn intrede gedaan en de overheid kent de ambtenaar 2.0. De medewerkers 2.0 zijn prosumenten geworden (een samenvoeging van producent en consument). Het is kenmerkend dat deze medewerkers naast informatie halen ook informatie toevoegen. Ze treden dus buiten de grenzen van hun eigen organisatie. Maar, hoe zit het met de houdbaarheidsdatum van medewerker 2.0?

Het onderstaande profiel van de medewerker 2.0 heb ik onlangs gekregen van Koen Eising. Hij doet een onderzoek naar de medewerker 2.0. Als ik dit rijtje zo bekijk, dan concludeer ik voorzichtig dat we te maken hebben met hoogopgeleide professionals, waarschijnlijk werkzaam in de zakelijke dienstverlening.

Profiel van de medewerker 2.0

• Ruimte willen hebben voor ondernemerschap binnen de organisatie
• Drang naar output gestuurd managen en vertrouwen van management in het presteren
• Zoektocht naar waarden en een collectieve ambitie binnen een organisatie; dit is een primaire drijfveer.
• Technologisch sterk en niet snel ergens voor terug deinzend
• Parallel of multiprocessing is daily business
• Netwerken is part of the game, ook onder werktijd
• Beloning is per individu anders (bv. meer vakantiedagen, een cursus/seminar, of een MBA)
• Training maakt onderdeel uit van je baan. Zo niet, dan verslapt de interesse in het bedrijf.
• Hiërarchie is niet interessant en niet indrukwekkend. Alleen denkbaar bij bewezen expertise.

Synoniemen voor de medewerker 2.0 die ik ook wel eens tegenkom zijn intrapeneurs, entreployees of ZZP’ers. Als ik dit rijtje zo eens doorneem, dan vraag ik me af of deze mensen eigenlijk wel in loondienst (willen) werken. Naast de discussie of mijn waarneming juist is dat het alleen maar gaat om hoog- opgeleide professionals, ben ik geïnteresseerd of er ook een leeftijdsgrens zit aan de medewerker 2.0.

In mijn eigen adviespraktijk hoor ik regelmatig de volgende mythes

• Iedereen boven de 40 jaar heeft weinig op met internet, ze kunnen misschien net e-mailen.
• Alle studenten hebben kennis van de nieuwste technieken en kunnen hier ook mee werken.
• Medewerkers hebben het altijd druk, er is eigenlijk geen tijd voor het leren van nieuwe dingen.

In mijn waarneming zijn er mensen die direct na hun afstuderen met mentaal pensioen gaan. Ze vallen bij hun eerste baan al direct in een routine (sleur) en hebben geen behoefte meer aan bijscholing. Werk om te leven is hun motto!

De tweede mythe is dat alle studenten automatisch uitgerust zijn om met alle nieuwe ICT toe- passingen aan de slag te kunnen en dit ook direct in hun werk toepassen. Studenten hebben meestal wel een paar ICT toepassingen in hun opleiding zitten, maar in de praktijk kunnen ze vaak een net beetje surfen en weten ze Hyves te vinden, uitzonderingen daargelaten. Uit eigen ervaring weet ik dat ze allemaal mooie gadgets (Iphones, Smartphones, etc.) hebben, maar echte toepassingen gebruiken is toch duidelijk van een andere orde.Het maken van een keurig opgemaakt briefje in bijvoorbeeld MS Word wordt al lastig gevonden.

En tenslotte de mythe van permanente drukte. Vaak is het een excuus om niet buiten bestaande paden en patronen te treden. Angst om te falen of gewoon luiheid zijn de echte reden. Aan de andere kant heb ik ook al vele 40 plussers mogen ontmoeten die helemaal voldoen aan het profiel van de medewerker 2.0. Steeds bezig met nieuwe dingen, actief en niet de hele tijd bezig met het kijken op de klok of ze al weer naar huis mogen.

Mijn stelling over de beperkte houdbaarheidsdatum van de medewerker 2.0

Het draait allemaal om de heilige drie-eenheid tijd, prioriteit en affiniteit.

Het echte profiel van de medewerker 2.0
• Maakt tijd om te leren.
• Geeft prioriteit aan (social) netwerken en efficiency en stuurt zichzelf op resultaten
• Heeft affiniteit met nieuwe ontwikkelingen en is intrinsiek leergierig en nieuwsgierig.

Wie van u herkent zich in het profiel van de medewerker 2.0?

Dit is een bewerking van een column die eerder is verschenen op Innovatief Organiseren

Hoe werkt Digg?
Het systeem werkt als volgt. Als je een nieuw bericht ziet wat je leuk of belangrijk vind, dan klik je op digg. De berichten met de meeste stemmen worden automatisch gepromoveerd naar de voorpagina. Dat is tenminste de theorie. Om een indruk te geven, op Digg verschijnt gemiddeld elke 7 seconden een nieuw bericht. De lezers moeten door een moeras van informatie waden, voordat ze de leuke en interessante berichten kunnen vinden. Daarom hebben een aantal actieve gebruikers (top users) een paar slimme scripts geschreven, zodat je berichten van vrienden sneller kunt vinden en diggen. De gevolgen laten zich raden. De meest actieve groep gebruikers heeft het nieuws op Digg gemonopoliseerd. Alleen de berichten van de top 1 procent van de gebruikers haalt nog de voorpagina. Door de ingreep van het management van Digg is de discussie over de grenzen aan crowdsourcing weer opgelaaid.

Crowdsourcing is een neologisme. Het is een beschrijving van een taak die normaal gesproken wordt uitgevoerd door een medewerker of een aannemer die nu wordt uitbesteed aan een grote groep mensen, in de vorm van een oproep. (bron: en.wikipedia.org).

Dit fenomeen wordt door web 2.0 toepassingen (RSS, blogs, communities, etc.) steeds eenvoudiger. De term is gelanceerd door Jeff Howe in het artikel “the rise of crowdsourcing” in Wired Magazine (juni 2006). Sindsdien is het een algemeen geaccepteerde term die door bloggers en journalisten wordt gebruikt, omdat het de toepassing van de zgn. web 2.0 toepassingen voor massale online samenwerking mooi illustreert. Perfecte directe democratie. De massa bepaalt wat van waarde is.

Voor een mooi overzichtsartikel over crowdsourcing, zie Innovatief Organiseren.nl

De online gemeenschap reageerde verdeeld op de ingreep. Aan de ene kant waren de actieve gebruikers beledigd, omdat ze als beloning voor het groot maken van de site nu ineens verbannen worden en aan de andere kant juichen gebruikers dat er eindelijk eens opgetreden wordt tegen de nieuws oligarchen. Dezelfde discussie speelt ook voor het bedrijf Wikipedia. Op het blog augment social cognition (een zeer lastig te lezen site over de manier waarop groep denken en herinneren, van het Palo Alto Reseach Center) staan grafiekjes, waaruit blijkt dat de administrators van Wikipedia meer dan 50 procent van alle berichten bewerken. Ze hebben dus veel macht. Zoals Chris Wilson van Slate magazine begin dit jaar al in zijn artikel ” The Wisdom of the Chaperones; Digg, Wikipedia, and the myth of Web 2.0 democracy”. schreef. Het idee dat er miljoenen internetgebruikers bij de inhoud van Wikipedia betrokken zijn berust op een misverstand

Digg profileert zich als de markleider op het gebied van nieuws democratisering. Deze ingreep lijkt dit imago en het crowdsourcing businessmodel ernstig te beschadigen. De echte reden achter de ingreep lijkt volgens analisten het tevredenstellen van nieuwe investeerders. Het nieuws op de voorpagina werd volgens hun al tijden gemanipuleerd en deze ingreep lijkt de logische volgende stap. Wordt het crowdsourcing business model hiermee geliquideerd? Misschien niet, maar er moet snel iets bedacht worden, anders zal Digg heel snel verdwijnen.

Wat kunnen we leren van de case Digg.com?
Waardering is de dominante drijfveer in sociale netwerken. Sociale netwerken bestaan bij de gratie van vrijwilligers. De vrijwilligers vinden erkenning en waardering belangrijk, zeker omdat ze veel vrije tijd beschikbaar stellen en ze niet worden betaald. Actieve gebruikers vinden een hoge notering in een overzichtje een statussymbool. (bijvoorbeeld aantal berichten gepost, aantal keren bekeken, aantal vrienden, etc.)

Sociale netwerken hebben aandacht nodig. De actie van Digg.com illustreert dat we nog steeds worstelen hoe we gebruikers op een eerlijke manier kunnen inzetten in het redactionele proces. De afweging tussen gebruikers democratie en het tevreden stellen van investeerders (oligarchie) in het voordeel van de investeerders kan wel eens uitdraaien op een korte termijn beslissing (win the battle, lose the war).