De AFM gaat vanaf 1 april 2009 een volstrekt zinloze open deur waarschuwing verplicht stellen voor kredietverstrekkers. Maar waarom?

Waarschuwing kredietreclame
Vanaf 1 april 2009 zijn financiële ondernemingen verplicht in reclame-uitingen voor krediet een waarschuwing op te nemen over de gevolgen die aan dit krediet verbonden zijn. Doel van deze waarschuwing is het verhogen van het bewustzijn van consumenten over de gevolgen van lenen. De waarschuwingszin luidt: “Let op! Geld lenen kost geld” en moet samen met het waarschuwingssymbool worden opgenomen in de reclameuitingen. (bron: AFM.nl)

Een gewaarschuwd mens telt voor twee een
Dagelijks worden we op de radio en de tv gebombardeerd met DSB Bank/Frisia/Becam commercials (met die super irritante piano pingeltjes). Lachende gezinnen die een nieuwe badkamer/auto/etc. kunnen kopen, dankzij ……..Tweede hypotheek?, geen probleem. De adviseur van DSB Bank/Frisia/Becam (doorhalen wat niet van toepassing is) helpt u graag. Nu komt er per 1 april 2009 een extra waarschuwing bij dit soort reclames. Big deal. Banken moesten al eerder de tekst: Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst aan hun beleggingsproducten toevoegen. Eerst werd dit heel snel achter een radiospotje aan geroepen en later werd het een mantra. Het gevolg, mensen wennen eraan en de boodschap verdwijnt. Daarnaast is het natuurlijk ook een halfslachtige aanpak. Ander voorbeeld; roken. Dat roken slecht voor je is, lijkt me buiten kijf te staan. Maar, omdat de overheid een dubbel belang heeft (de schatkist versus volksgezondheid), krijg je dit soort belachelijke waarschuwingen; Rokers sterven jonger, roken veroorzaakt kanker, etc. In de tussentijd wordt de verkoop niet verboden. Omdat die-hard rokers het een vervelende tekst vinden op hun rookgenot, kopen ze gewoon aparte houdertjes om over de tekst heen te schuiven. Als de overheid echt het belang van haar burgers voor ogen heeft, dan verbiedt ze onoirbare praktijken. Maar, in die categorie vallen rook-, drank- en lening reclames blijkbaar niet (tegenstijdige belangen). Maar wie moet er dan gewaarschuwd worden tegen de gevolgen van lenen en waarom? En, hoeveel extra ambtenaren zijn er weer nodig om deze nieuwe regel te handhaven? Op de site van de AFM kun je alles vinden over het toepassen van deze waarschuwing, maar wie wil weten waarom dit nodig is, wordt je doorverwezen naar veelgestelde vragen. Maar helaas, daar loopt het spoor dood… De echte vraag die ik na het lezen van dit bericht had was: Wat weet kredietregistratie in Tiel niet?

Illustratie dat mensen totaal ongevoelig zijn voor waarschuwingen

Het imago van de overheid
Het imago van de overheid is niet spontaan veranderd. De hernieuwde belangstelling voor de overheid word ingegeven door angst en onzekerheid. In tijden van voorspoed was de overheid niet sexy, betaalde te weinig en had een ronduit negatief imago (vriendelijk geformuleerd: grijze postduiven). Nu de situatie op de arbeidsmarkt drastisch verandert zijn mensen op zoek naar zekerheid. En dat is een belangrijk pluspunt van de overheid: Lifetime employment.

De economie
Gisteravond zat ik een oude aflevering van Heerlijk Eerlijk Heertje te kijken. Raoul had zijn vader te gast. Prof. dr. Arnold Heertje werd gevraagd om even kort uit te leggen wat er nu precies aan de hand is met de economie en wat de gevolgen zijn van de dreigende massa ontslagenen. Hij betoogde dat massa ontslag het gevolg is van het aannemen van teveel mensen in tijden van voorspoed. Er werken in talloze bedrijven mensen die geen enkele toegevoegde waarde hebben aan het primaire proces. Ze zijn daar ter meerdere eer en glorie van hun baas. In plaats van leiding geven aan 4 mensen vindt de baas het leuk om leiding te geven aan 5 mensen. Dit begint pas op te vallen als de kosten niet meer kunnen worden afgedekt in econ0misch mindere tijden. Heertje sr. vond dit een pervers verschijnsel, maar heeft na 40 jaar nadenken over dit onderwerp nog steeds geen passend antwoord.

Aantrekkelijk werkgeverschap
Uit angst voor de gevolgen van de financiële crisis gaan werknemers op zoek naar zekerheid. De overheid zien zij als veilige haven, zegt Fans Hoek van werving- en selectiebureau Michael Page. ‘Mensen schrikken als ze horen dat hun werkgever de Sinterklaas- of Kerstviering afblaast. Dan gaan ze om zich heen kijken.’

Haar nieuwe populariteit komt de overheid niet ongelegen. Financiële crisis of niet, de vergrijzing gaat voort. Toch worden de vacatures nu niet per se gemakkelijk vervuld, zegt Hoek. ‘Sollicitanten uit het bedrijfsleven komen er regelmatig achter dat de overheidscultuur niet bij hen past.’ Tot een mentaliteitsverandering leidt de kredietcrisis volgens hem niet. ‘Werknemers gaan niet massaal op zoek naar werk met inhoud en maatschappelijke relevantie. Ze willen gewoon zekerheid.’ (bron: de Pers).

Kansen voor de overheid
Nieuwere contract/arbeidsrelaties zijn voorhanden en kunnen worden uitgeprobeerd. Denk aan de netwerkorganisatie (consortia van deskundige ZZP’ers) of trainee programma’s waarbij de trainee niet direct in dienst treedt (zoals het I-enable programma). Onderdak bieden aan passanten is vragen om nieuwe raamambtenaren. Dat zijn vrienden van de weg en niet van het hart. Als we in tijden van recessie allemaal ambtenaar willen worden, dan staat BV Nederland acuut stil.

J’accuse! Waarom zijn de lokale overheden in het buitenland aan het bankieren? Is dit wel verantwoord of zitten er een paar onzichtbare ambtenaren te speculeren met de belastingcenten van de burgers? Daarbij lijkt het anders wel op, want er worden miljoenen geparkeerd bij banken met zeer hoge rentevergoedingen (zoals Icesave). Het lijkt wel een flashback van de Ceteco affaire, want toen gebeurde dit ook. Het lijkt zo’n logische redenering, maar het is onjuist.

De Ceteco affaire uit 1999 kostte destijds de baan van Joan Leemhuis-Stout, commissaris van de Koninging in Zuid Holland. De provincie Zuid Holland  bankierde in het geheim voor ongeveer 2 miljard gulden (ruim 900 miljoen euro) met als doel het maken van winst. Een van de conclusies van het op 1 oktober 1999 gepubliceerde onderzoeksrapport was dat er ontoelaatbare risico’s zijn genomen, hetgeen gelegen zou hebben aan de eigengereidheid van de kasgeld-beheerder Karel Baarspul maar ook aan de tekortschietende controlemechanismen. Baarspul werd op 10 september 1999 geschorst door Gedeputeerde Staten en later strafrechtelijk vervolgd (bron: wikipedia.nl).

In het geval van Icesave zit het anders. De provincies, gemeentes en waterschappen hebben juist aan risico spreiding gedaan. Sommigen overheden bankieren wel bij 15 banken en dus ook in het buitenland. In het geval van Icesave is er vooraf overleg geweest met DNB en het ministerie van Financiën. Alles was OK. Het falend toezicht is de oorzaak van het feit dat er veel geld in rook op is gegaan, niet het veronderstelde speculatiegedrag bij de overheden. Een rechtszaak tegen de IJslandse toezichthouder door De Nederlandse Bank zit er aan te komen. Alles onder Rijkstoezicht willen plaatsen en daardoor een grotere overheid te creëeren is dus een partijpolitieke opmerking. Het is begrijpelijk dat de provincies dit niet pikken.