Gratis 1:Geef iets weg om iets anders te verkopen; razor and blade businessmodel
Met dit businessmodel werd voor het eerst gepionierd door King C. Gilette in 1890. Hij gaf een verkoopbaar onderdeel gratis weg, zodat hij daarna langere tijd onderdelen kon verkopen (in dit geval wegwerp scheermesjes). In de marketing kennen we deze manier van verkoop als loss leader of freebie marketing. Andere voorbeelden van dit model zijn gratis kerosine lampen voor China door John D. Rockefeller van Standard Oil en meer recent Prince die in een oplage van 2,8 miljoen gratis CD’s weggaf bij een zondag editie van de Daily Mail. Maar ook voorbeelden als inktcardridges en printers (gratis), mobiele telefoons (gratis) en abonnementen, etc.

Gratis 2: Maak reclame, zodat de klant bij jou koopt: Het subsidie businessmodel
Dit is ook een oud en ook zeer bekritiseerd businessmodel. Met name de reclames gericht op kinderen doet veel stof opwaaien. Nederlanders vanaf 12 jaar besteden al vanaf 1975 gemiddeld zo’n 18 à 19 uur per week aan media en ict blijkt uit tijdsbestedingsonderzoek van het SCP. Ze worden dus ook veel blootgesteld aan reclames. Zowel in gedrukte media (kranten, huis aan huis blaadjes, posters), als op televisie (reclameblokken, infomercials, productplacements in soaps) en natuurlijk op internet (banners, advertorials, pop-ups, in-game advertising). Het is wel schieten met hagel, omdat men wel heel vaak moet adverteren voordat de ‘doelgroep’ allemaal 1 keer de reclame heeft gezien. Dit is de verklaring waarom we eindeloos met die irritante wasmiddel-, maandverband- en telecom reclames zitten opgescheept.

Gratis 3: Digitale markten, marginale kosten: Het netscape businessmodel
Op 13 oktober 1994 lanceerde Netscape de eerste browser genaamd Mosaic Netscape 0.9, die op 14 November al snel werd hernoemd naar Netscape Navigator. Voor het eerst was het mogelijk om tegen marginale kosten (MK=0) eindeloos je product te kopiëren. Hiermee kwam ook direct een einde aan het 5 krachten model van Porter. Het knappe van Netscape was dat elk (computer) platform dezelfde interface kreeg. Elke gebruiker kon bij zijn bestanden via een netwerk, zonder zich druk te maken over het type computer waarop hij/zij werkte. Later heeft Netscape de browser oorlog van Microsoft verloren, maar de trend was gezet.

Gratis 4: The gift economy (quid pro quo): Het social networking businessmodel
Het succes van Wikipedia en de vele miljoenen blogs kan alleen maar worden verklaard door de zogenaamd gift economy. In plaats van geld krijgen mensen aanzien, prestige en waardering binnen hun groep. Dit is de drijfveer achter vele open source software projecten en grote sociale netwerken (Kuddo’s is een populair non-monetair betalingsmiddel). Dat er ook grenzen zitten aan dit model heb ik al eens beschreven in een posting over Digg.com

Chris Anderson van Wired legt het nog een keer uit.

Bron: Wired

Gratis is een woord met magische kwaliteiten. Plak het op een artikel of dienst en de klanten komen naar binnen gerend. Bij de trein hebben we gratis kranten (Spits, Metro en tot voor kort DAG), op internet hebben we gratis informatie (Wikipedia, Google) en natuurlijk ook gratis CD’s (The prodigy, Metallica).

Show me the money!
Een van de basisprincipes van het gratis businessmodel is natuurlijk de ‘package deal’. De gratis kranten worden bekostigd uit de reclameinkomsten, wikipedia draait op donaties en Google is eigenlijk een advertentiebedrijf (AdSense). Dit is natuurlijk precies hetzelfde als de ‘customer loyalty’ programma’s van het MKB.

Wat betekent dit voor het businessmodel?
Het fysieke product is niet meer het object van belangstelling wat wordt verkocht. Het is het vehikel om geld te kunnen verdienen met extra diensten. Dit illustreert ook maar eens dat we in Nederland achterhoede gevechten aan het voeren zijn met de stichting BREIN. Deze stichting jaagt op ‘piraten’ die  ‘illegale content’ aanbieden waarover geen royalties worden betaald. Het is dus een overblijfsel van de oude economie. Klanten willen niet meer betalen voor de content. Ze willen wel betalen voor ‘ervaringen’. Bijvoorbeeld een mooi concert of exclusief materiaal waarmee ze zich kunnen identificeren met de ‘community’ (het groepsgevoel).

Innovatie van het businessmodel
Dit is natuurlijk het moeilijkste onderdeel voor een organisatie. Wat is nu een succesvol businessmodel, waarbij we toch geld kunnen verdienen, terwijl we ook producten en diensten GRATIS weggeven. Hierbij een presentatie van Alexander Oswalder. Je moet in de huidige wereld systematisch je businessmodel onder de loep nemen op een viertal aandachtsgebieden. De bekende vragen Hoe, Wat, Wie en Hoeveel moeten nu worden verkend.  Om deze 4 centrale vragen te beantwoorden heeft hij 9 bouwstenen geformuleerd, te weten;

1.    Beschrijf je klant en segmenteer ze.
2.    Wat bied je ze?
3.    En op welke wijze ga je aan ze verkopen?
4.    Welke relaties zijn er te vinden tussen hetgeen je biedt en de segmenten die je hebt beschreven?
5.    Daarna ga je per segment kijken naar de revenu stromen.
6.    Wat zijn de belangrijkste resources?
7.    Wat zijn je belangrijkste activiteiten?
8.    Op welke wijze kan je hierbij een partner-netwerk inzetten?
9.    Welke kostenstructuur kan je hierop toepassen?

Het is een onderwerp waar ik de komende tijd meer aandacht aan ga besteden. Dit is nog maar het eerste voorbeeld, er moeten nog veel meer voorbeelden en uitgeteste businessmodellen te vinden zijn.

WORDT VERVOLGD

Bron: Frankwatching.com

Waarom worden rijke spaarders, die onverantwoorde risico nemen door in IJsland te bankieren gered door de Nederlandse Staat? Voor klein consumentenleed springt het Ministerie van Financiën of De Nederlandse Bank nooit in de bres. Blokker schrijft dat hij altijd met genoegen naar het leed van de schrapers, graaiers en krentenwegers mag kijken. Oh, is het gratis, doe er dan maar twee. U kent ze wel. Van die types die altijd voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten. De ernstige gevallen mogen hun leed komen etaleren in Tros Radar of Kassa. Ik ben het stiekem wel met Blokker eens. Laat de malafide banken maar gewoon failliet gaan. Maar ja, het is zo zielig voor de arme spaarders dat ze nu hun inleg kwijt zijn. Die hoorde je ook niet toen ze veel te hoge rentes opstreken. Wel de lusten, niet de lasten. Beetje kinderachtig.

De zaterdag Volkskrant stond ook bol van de verrassingen. Het meest schokkende nieuws was het verhaal van David Olsson, de president van de centrale bank in IJsland. De kop boven het artikel, president van centrale bank pleegde monetaire zelfmoord. Het is een klassieker.  Olsson heeft de meest elementaire functie van een centrale bankier verzaakt, namelijk toezicht houden. Hij had vorig jaar al kunnen weten dat de IJslanders nooit de garantieregelingen konden betalen van al die Engelse en Nederlandse internetspaarders. Uit te rekenen op de achterkant van een bierviltje.  Ongelovelijk. De ellende is IJsland is trouwen nog maar het begin. Er vallen nog veel meer lijken uit de kast, want het toezicht is categorisch slecht geregeld.

Verder werd deze ook duidelijk dat de gemeenten Goes en Amstelveen grote bedragen in IJsland sparen. En voor gemeenten gelden geen garantieregelingen. Waarschijnlijk raken ze miljoenen kwijt. Als je in Goes of Amstelveen woont zou ik liever vandaag dan morgen verhuizen, want er komt een enorme OZB verhoging aan.

De les van Jan Blokker is duidelijk. We moeten weer kritischer en alerter worden. Milton Friedman zei het al, there is no such thing as a free lunch.