Het imago van de overheid
Het imago van de overheid is niet spontaan veranderd. De hernieuwde belangstelling voor de overheid word ingegeven door angst en onzekerheid. In tijden van voorspoed was de overheid niet sexy, betaalde te weinig en had een ronduit negatief imago (vriendelijk geformuleerd: grijze postduiven). Nu de situatie op de arbeidsmarkt drastisch verandert zijn mensen op zoek naar zekerheid. En dat is een belangrijk pluspunt van de overheid: Lifetime employment.

De economie
Gisteravond zat ik een oude aflevering van Heerlijk Eerlijk Heertje te kijken. Raoul had zijn vader te gast. Prof. dr. Arnold Heertje werd gevraagd om even kort uit te leggen wat er nu precies aan de hand is met de economie en wat de gevolgen zijn van de dreigende massa ontslagenen. Hij betoogde dat massa ontslag het gevolg is van het aannemen van teveel mensen in tijden van voorspoed. Er werken in talloze bedrijven mensen die geen enkele toegevoegde waarde hebben aan het primaire proces. Ze zijn daar ter meerdere eer en glorie van hun baas. In plaats van leiding geven aan 4 mensen vindt de baas het leuk om leiding te geven aan 5 mensen. Dit begint pas op te vallen als de kosten niet meer kunnen worden afgedekt in econ0misch mindere tijden. Heertje sr. vond dit een pervers verschijnsel, maar heeft na 40 jaar nadenken over dit onderwerp nog steeds geen passend antwoord.

Aantrekkelijk werkgeverschap
Uit angst voor de gevolgen van de financiële crisis gaan werknemers op zoek naar zekerheid. De overheid zien zij als veilige haven, zegt Fans Hoek van werving- en selectiebureau Michael Page. ‘Mensen schrikken als ze horen dat hun werkgever de Sinterklaas- of Kerstviering afblaast. Dan gaan ze om zich heen kijken.’

Haar nieuwe populariteit komt de overheid niet ongelegen. Financiële crisis of niet, de vergrijzing gaat voort. Toch worden de vacatures nu niet per se gemakkelijk vervuld, zegt Hoek. ‘Sollicitanten uit het bedrijfsleven komen er regelmatig achter dat de overheidscultuur niet bij hen past.’ Tot een mentaliteitsverandering leidt de kredietcrisis volgens hem niet. ‘Werknemers gaan niet massaal op zoek naar werk met inhoud en maatschappelijke relevantie. Ze willen gewoon zekerheid.’ (bron: de Pers).

Kansen voor de overheid
Nieuwere contract/arbeidsrelaties zijn voorhanden en kunnen worden uitgeprobeerd. Denk aan de netwerkorganisatie (consortia van deskundige ZZP’ers) of trainee programma’s waarbij de trainee niet direct in dienst treedt (zoals het I-enable programma). Onderdak bieden aan passanten is vragen om nieuwe raamambtenaren. Dat zijn vrienden van de weg en niet van het hart. Als we in tijden van recessie allemaal ambtenaar willen worden, dan staat BV Nederland acuut stil.

Helaas stond er nog geen informatie op de website van VROM, maar in de kranten werd er gisteren wel aandacht aan besteed. De gemeente Heerlen staat weer op de kaart met de mijnwaterenergiecentrale. Het project is een vorm van een Public Private Partnership (PPS). De gemeente Heerlen ontwikkelde het plan voor de mijnwater-centrale vanaf 2001 samen met woningstichting Weller. Het project kostte 13,1 miljoen euro. De helft daarvan werd als subsidie uit fondsen van de Europese Unie betaald en Heerlen nam zelf 4,3 miljoen euro voor zijn rekening.

De gemeente richtte de NV Corio Energy op, het bedrijf dat het mijnwater wint en levert aan Weller. Weller is eigenaar van de mijnwater-centrale zelf en gaat over de warmtelevering aan afnemers. De centrale, gevestigd in de Heerlerheide, zal energie leveren aan 350 woningen, wat winkels en een bibliotheek in de omgeving.

Vandaag schrijft Robert J. Shiller, hoogleraar economie aan de Yale universiteit een artikel in het Financieele dagblad over de morele dilemma’s bij de redding van de hypotheekbanken. De afgelopen jaren zijn er door speculatie aardig wat zeepbellen onstaan in de financiele markten die kort daarna weer keihard zijn doorgeprikt. Het gevolg is een aantal grote inkomensherverdelingen (volgens het adagium win some, lose some). De eerste les van de algemene economie gaat over ruilhandel en vertrouwen (of fiducie). Op de middelbare school wordt dit al uitgelegd aan de hand van de gouden standaard. De reden waarom we deze muntjes en papiertjes allemaal van elkaar accepteren is vertrouwen (in fiduciair geld). Amerika is het land bij uitstek waar het geheel van vraag en aanbod de prijs bepaald. Het land is groot geworden door het kapitalistische stelsel, waar bij vraag en aanbod de prijs van bijna alles bepalen. De kredietcrises is begonnen toen de banken elkaar niet meer krediet wilde verstrekken (institutioneel wantrouwen). Hierdoor kon een de grote zakenbank Bear Stearns binnen een week omvallen door liquiditeitsproblemen. In de persverklaring schrijft Paulson dat de tijdelijke overname van het aandelenkapitaal van Freddie Mac en Fannie Mae vooral gaat om twee zaken;

1. Het terugkeren van vertrouwen in de financiele sector
2. Stabiliteit op de financiele markten.

De Amerikaanse overheid neem de volgende maatregelen;

1. Borgen van de liquiditeit van de kredietverstrekkers (dekking van de verplichtingen op korte termijn).
2. Hogere kredietlimiet door de tijdelijke overname van aandelen van de kredietverstrekkers.
3. Strengere wet- en regelgeving voor kredietverstrekkers, met name voorwaarden en toezicht.

Het kapitalistiche Amerika schuift enorm op naar rechts op de as tussen markt en plan economie. Ze komen hiermee een stuk dichter in de buurt van Nederland, wat als een georiënteerde (of gemengde) markteconomie wordt getypeerd.

Maar waar zit dan het morele dilemma?
Wie zich brand moet op de blaren zitten. Maar de kredietcrises is een gevolg van marktfalen. Ingrijpen bij marktfalen is een politieke beslissing. Het morele dilemma is dat de belastingbetaler nu borg staat voor alle schulden aan de crediteuren van Freddie Mac en Fanny Mae. Als we nog even terug denken aan Jane Jacobs over de morele syndromen van handelaren en wachters zien we dat de wachters nu handel gaan drijven. De staat wordt nota bene grootaandeelhouder van de twee mega kredietverstrekkers. Een monsterlijke combinatie is weer onstaan. Deze situatie mag dus ook niet lang blijven bestaan. Een overheid wordt hierdoor kwetsbaar. Als de rust weer is hersteld en er weer flink kan worden gespeculeerd, dan hersteld de economie vanzelf weer. Professor Shilling betoogd dat de kosten voor de belastingbetaler van niet ingrijpen groter zijn dan de kosten van deze operatie (ongeveer $ 10 miljard volgens staatsscretaris Paulson). Zoals Shilling als schrijft bestaat er helaas bestaat nog geen toereikende wetenschap van het vertrouwen, maar we moeten van hem maar aannemen dat dit de beste oplossing is.