Puyt Consultancy » Politiek

Chronobiologie voor managers

Richard Puyt — Mon, 30 Mar 2009 20:48:59 +0000

Goedemorgen meneer, kunt u vertellen hoe laat het is? Jawel hoor, het is 10.08 uur. Shit! Ik ga even bellen, want ik ben een uur te laat. Zomertijd hè? Zomaar een gesprek wat ik vanmorgen in het openbaar vervoer had. Niet iedereen heeft het bericht meegekregen dat afgelopen nacht de klok een uur vooruit gezet werd. Afgelopen week was prof. dr. Domien Beersma van de RUG in het nieuws om te waarschuwen tegen het draaien aan de biologische klok. De overgang zomertijd/wintertijd is ongezond! Hij kondigde aan dat de helft van Nederland zich katterig en onuitgerust voelen, en zullen er zo’n vijf procent meer hartaanvallen optreden dan gemiddeld over de rest van het jaar. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat vooral avondmensen moeite hebben zich aan te passen. ’s Avonds voelen ze zich niet moe, hun biologische klok zegt dat ze nog wel een uurtje of wat op kunnen blijven. De volgende ochtend kijkt hun baas echter niet op hun biologische klok, maar op het kwartshorloge dat hij net een uur vooruit heeft gezet. Dus moeten ze opstaan op een tijdstip dat hun lichaam daar nog helemaal niet op is voorbereid.

Avondmensen
Vandaag stond er een aardig artikel in de Pers over A en B (ochtend- respectievelijk avondmensen) mensen. Vooral de laatste categorie wordt structureel gediscrimineerd, beschimpt en onderdrukt (jawel). Maar nu slaan ze terug, met meer dan 8.000 voetsoldaten in 50 landen. Verenigd in de B-society van de Deense Camilla King: een internationale beweging die strijdt voor keuzevrijheid van werktijden. Het Amnesty International van de bioritmen vecht voor het recht om pas om tien uur op school en werk te verschijnen. In Denemarken is er al een B-middelbare school en zijn er meerdere B-bedrijven. Deze zomer komt er een Nederlandse B-society.

Output sturing
Het lijkt erop dat er maatschappelijk weerwerk wordt geleverd tegen de 9 tot 5 mentaliteit. Einde aan de prikklok mentaliteit, die, zo blijkt uit onderzoek, slecht is voor de volksgezondheid. Bedrijven en scholen kunnen ook door de B-society worden gecertificeerd. En , wat blijkt? Medewerker tevredenheid en arbeidsproductiviteit stijgt tot ongekende hoogte. Files zullen tot het verleden behoren en mensen worden uiteindelijk gelukkiger en leven langer. Een interessante gedachte, niet waar? In management termen heet dit: output sturing.

Hogescholen gaan hogere eisen aan hun onderwijs stellen

Richard Puyt — Tue, 06 Jan 2009 13:54:54 +0000

Het nieuwe jaar is nog geen week oud en gisteren verscheen alweer het eerste rapport. Tijdens de nieuwjaarstoespraak maakte Doekele Terpstra als voorzitter van de HBO raad bekend dat Hogescholen hogere eisen gaan stellen aan de kwaliteit van hun onderwijs. Op zich al een curieuze formulering, maar goed. Hij presenteerde een green paper, naar een nieuwe verenigingsagenda over de dilemma’s en uitdagingen van het hoger onderwijs. Persoonlijk vind ik het een nogal omslachtig geschreven rapport met veel open deuren, terwijl de essentie volgens mij op 1 A4′tje is samen te vatten.

Er mogen geen instroom eisen worden gesteld, waardoor er veel uitval is.
Het niveau van de instroom is te laag voor een bachelor graad.
Door de permanente kennis nivellering wijken de beste studenten uit naar het buitenland.
De docent binnen een Hogeschool is een alleskunner.
Hogescholen krijgen verkeerde prikkels, ze worden op verkeerde zaken afgerekend.

Er mogen geen instroom eisen worden gesteld, waardoor er veel uitval is
Het rapport constateert dat er toch wel een basis theoretisch niveau aanwezig moet zijn bij studenten op het gebied van taal en rekenvaardigheden. Er wordt in het rapport geopperd om dit tijdens de studie te corrigeren. De intake is erg belangrijk dan kan er een goede match worden gemaakt tussen de talenten van de studenten en de eisen van de opleiding. Jaja, het is natuurlijk prettig om in het midden te laten dat HBO instellingen iedereen MOETEN aannemen met een HAVO/MBO of VWO diploma. Wat er ontbreekt is selectie aan de poort. Kunt u niet rekenen of schrijven?, dan verwijzen we u naar een schakelklas (of iets dergelijks), maar u wordt niet toegelaten op het HBO. Zie hier direct de oplossing voor het uitval probleem. Klein lichtpuntje is dat in 2009 op de basisschool weer gewoon staartdelingen gemaakt mogen worden en de huidige rekenmethodes bij het grof vuil worden gezet.

Het niveau van de instroom is te laag voor een bachelor graad
Er zijn heel wat rapporten over geschreven en vorig jaar zelf een parlementaire enquête over de kwaliteit van het Nederlandse onderwijs. Op zijn zachtst gezegd niet bepaald rooskleurig. Natuurlijk werd het direct vergoelijkt, want we doen het internationaal nog lang niet zo slecht. Toch ben ik een andere mening toegedaan (en in het rapport lees ik ook dat voorzitter van het CvB, Koen Free, van het ROC Koning Willem I dit bevestigd). Het niveau is vanaf 1996 gedaald. Geen wonder dat de minimale eisen voor toelating op een HBO niet worden gehaald. Daar is inmiddels ook weer een mouw aangepast. Sinds kort bestaat de Associate degree (een soort KMBO variant voor het HBO). Leuk bedacht, maar welke werkgever snapt wat een Associate degree inhoud en hebben we deze mensen nodig op de arbeidsmarkt? En, hoe past dit in een uniform onderwijs systeem (BAMA structuur)?

De beste studenten wijken uit naar het buitenland
De beste studenten zijn vrouwen met een VWO vooropleiding. Volgens Doekle klagen studenten over het te lage niveau van de opleiding. 1 op de 5 studies wordt te licht bevonden. Sinds 1990 is het aandeel VWO’ ers in het HBO van 19% gedaald naar 10%. Het is dus niet meer aantrekkelijk om naar een HBO opleiding te gaan. De universiteit of studeren in het buitenland zijn het alternatief. Lijkt mij een duidelijk signaal om juist het niveau op te schroeven.

De docent binnen een Hogeschool is een alleskunner
De beleidsmakers hebben zich weer niet kunnen beheersen en zijn met een lijst van docent functies gekomen.

De docent is – afhankelijk van de situatie -
- leermeester, ondernemer, raadgever, etc.
- cultuurdrager
- vakman/vrouw
- onderzoeker
- ondernemer en vernieuwer
- begeleider van studenten

En dat allemaal voor schaal 11. Dat ze leermeester en begeleider van studenten zijn, daar kan ik goed inkomen, maar ondernemers, vakman/vrouw uit de beroepspraktijk, onderzoeker, ondernemer en vernieuwer? Ik ben ze nog niet in grote getale tegengekomen. Het zal wel weer bij wensdenken blijven.

Hogescholen krijgen verkeerde prikkels, ze worden op verkeerde zaken afgerekend
Het aloude probleem voor beleidsmakers en accountants. Kwaliteit van onderwijs laat zich moeilijk meten, dus meten we maar op aantal afgestudeerden en passen hier de financiering op aan. De merkwaardige combinatie kwaliteit = de school met het hoogste rendement. Niet de beste school, maar de efficiëntste school (met de minste drempels) wordt beloond. Daar zou men in de vereniging eens een balletje over op moeten gooien. Weg met perverse prikkels.

Kortom, veel open deuren en weinig harde stellingname. Geen sterk begin van 2009 voor Doekle.

Voor 2010 zou ik Doekle willen aanraden een manifest te schrijven van 1 A4′tje. Dat is wel zo duidelijk en past beter bij de tijdsgeest. Dit A4′tje spijkert hij dan op 5 janauri op de deur van de werkkamer van de minister van Onderwijs. Scheelt een boel geouwehoer (en doet oude tijden herleven).

Publiek opdrachtgeverschap staat nog in de kinderschoenen

Richard Puyt — Sun, 02 Nov 2008 18:59:09 +0000

Gistermiddag was er een reportage van RTL Nieuws over gemeentes die kampen met de vele miljoenen aan tegenvallers bij bouwprojecten. Hun onderzoek onder 30 bouwprojecten wees uit dat het hier een structureel en landelijk probleem betreft. Veel bouwprojecten vallen fors duurder uit vanwege gestegen bouwkosten, slechte planning en ambtelijke en bestuurlijke fouten. De kroon spant de bouw van een parkeergarage in Rotterdam aan het Museumplein. De parkeergarage wordt in de media cynisch de ‘blunderput’ genoemd en op internet houdt het AD er zelfs een dossier blunderput op na. De bouwfraude enquête ligt ons nog vers in het geheugen. Toen stonden de bouwbedrijven in het beklaagdenbankje. Nu zijn de rollen omgedraaid en staan de wethouders en ambtenaren in de schijnwerper. Tijd om nog eens aandacht te vragen voor publiek opdrachtgeverschap.

De media hoeft maar de suggestie te wekken dat er publiek geld wordt verspild en iedereen staat direct klaar om schande te roepen. De reportage van RTL Nieuws kaart de structurele budget overschrijdingen bij bouwprojecten in opdracht van gemeentes aan. Bouwprojecten komen stil te liggen omdat er geen rekening wordt gehouden met bodemsanering, problemen met vergunningen, verborgen gebreken en constructie fouten. Daarnaast houden ook ambtenaren informatie achter voor hun wethouder, omdat zij zich zeer bewust zijn van de politieke heisa die ontstaat als een project duurder uitvalt. Een en al gepruts en incompetentie, zou luidt het oordeel.

Wat is publiek opdrachtgeverschap?
Publiek opdrachtgeverschap is het management van het samenwerkingsproces tussen de overheid en de markt, gedurende de hele levenscyclus van een product of dienst (van contact tot contract, van ontwikkeling tot oplevering en van evaluatie tot onderhoud en beheer). De kwaliteit (of het gebrek aan kwaliteit) van dit samenwerkingsproces wordt allemaal bepaald tijdens het aanbestedingsproces. Publieke opdrachtgevers kennen vele verschijningsvormen. Management literatuur over opdracht-geverschap is schaars. Hier en daar zijn er wel een paar leuke artikelen geschreven en een enkel boek, maar veel is er niet te vinden over het onderwerp.

De term ‘opdrachtgever’ wordt op twee manieren gebruikt (van der Molen, 2006):
1. De aanduiding van een organisatie die een opdracht uitbesteedt aan een leverancier (contractopdrachtgever).
2. De aanduiding van een persoon, vaak de lijnmanager of directeur, die de projectmanager aanstuurt bij de uitvoering van een project (projectopdrachtgever).

Wat is er aan de hand?
Deze posting is geen goedkeuring van de gang van zaken. De huidige gang van zaken wordt geduid.

Wethouders en ambtenaren leven in een politieke arena. Rationaliteit is van ondergeschikt belang.
De interdependeties (onderlinge afhankelijkheden op macro niveau, Ellias c.s.) zijn niet te overzien.
Bouwprojecten gaan vaak over meerdere collegeperiodes (langer dan 4 jaar). Soms zijn er erfenissen.
Budgetoverschrijdingen zijn een kwestie van perceptie. (lees de lessen van de Betuwelijn).

Politiek is de kunst van het haalbare. In mijn eigen adviespraktijk heb ik meerdere malen gehoord dat een bouwproject een directeur en een politicus de kop kost. Je ziet het volgende patroon. Stel een politicus wil een bouwproject realiseren. Als hij/zij op voorhand de kosten en risico’s duidelijk maakt aan de gemeenteraad, dan wordt het project afgeschoten. Om dit te voorkomen wordt een truuk zoals de salamitactiek (of camel nose theory, zo u wilt) toegepast. Over dit verschijnsel heb ik al eens een artikel geschreven. Als het ‘point of no return’ is bereikt, dan wordt het project alsnog afgemaakt en eventueel neemt de politicus de schuld op zich/haar en treedt in het ergste geval af. Doel bereikt. Dit is geen gepruts, maar het fijne politieke handwerk.

N.B. De aanbestedingsproblematiek is in deze materie nog niet eens besproken.

Hoe nu verder?
Mooie verhalen over projectmanagement methodes gaan niet op, omdat besluitvorming (macht pluriformiteit) anders is georganiseerd. Publiek opdrachtgeverschap is een complex onderwerp. Simpelweg omdat er (te)veel partijen bij betrokken zijn. De politiek zal gaandeweg leren dat bouwprojecten niet recht toe recht (blauw in de termen van de Caluwé) aan zijn. Er moet veel en vaak worden bijgestuurd (geel in de termen van de Caluwé). Als projecten vooraf te krap worden ingeschat, dan weet je zeker dat er een overschrijding komt. Dit spel wordt nu gespeeld, maar het is eigenlijk bezigheidstherapie. Voor succesvol publiek opdrachtgeverschap zijn deskundige wethouders een vereiste en een stevige ruggengraat een voorwaarde. Politiek is nu eenmaal niet voor bange mensen.

Waarom de nationale filevrije dag nergens toe leidt

Richard Puyt — Thu, 09 Oct 2008 10:35:13 +0000

Vandaag was het dan zover. De nationale filevrije donderdag. Het zoveelste initiatief van de ANWB om files te bestrijden. Volgens de teller op de website stond dat er wel 93230 mensen meedoen. En toch stond er vanochtend 250 km file. Het is om treurig van te worden. De schuldvraag van de files wordt weer eens neergelegd bij de loonslaven. Want die stappen allemaal op dezelfde tijd in de auto en daarom zijn er files. Of zoals Sven Kockelmans het vanmorgen zei bij Goedemorgen Nederland: Allemaal om 9 uur achter het bureau zitten en om 5 uur weer naar de kapstok lopen. Ja, waarom doen medewerkers dat eigenlijk?

Eerdere inititiatieven tan aanzien van filebestrijding

Begin vorig jaar stuurde VNO NCW een brief aan staatssecretatis de Jager om een antifilebonus te introduceren. Het was de bedoeling om thuiswerkers fiscaal te bevoordelen. Na offshoring krijgen we nu homeshoring. Het voorstel betreft een deel van het loon belastingvrij te maken ter compensatie voor het gebruik van priveruimte om te werken. Thuiswerkers hebben een hogere arbeidsproductiviteit, thuiswerken is mileuvriendelijk en het is een mogelijkheid om een lastig te mobiliseren arbeidspotentieel , zoals hoogopgeleide moeders die werk en zorg willen combineren, op de arbeidsmarkt te krijgen. Thuiswerkers zien hun netto loon stijgen en werkgevers krijgen een hogere arbeidsproductiviteit, geen verschil in salariskosten en waarschijnlijk tevreden medewerkers. Iedereen wint, of niet?

Welke bezwaren kleven eraan thuiswerken?

1. Thuiswerkers zijn niet te controleren.
2. Thuiswerkers hebben er behoefte aan om hun collega’s te zien.
3. Thuiswerkers rijden toch in de spits om hun kinderen naar school te brengen.

Het eerste voorbeeld snijdt geen hout, want thuiswerkers hebben juist een hogere arbeidsproductiviteit en werken langer door. Juist omdat ze buiten het gezichtsveld van hun baas opereren willen ze niet de indruk wekken de kantjes ervan af te lopen.

Het tweede voorbeeld is ook een karikatuur. Als er al twee dagen per week kan worden thuisgewerkt is de drukte op de weg al aanzienlijk minder en kunnen medewerkers elkaar gewoon ontmoeten. Waarom dat elke dag zou moeten is waarschijnlijk meer ingesleten routine dan echte noodzaak.

Het laatste voorbeeld stond vorig jaar in de Intermediair en betreft de situatie in België. In dit onderzoek werd gesteld dat thuiswerken dus niet helpt tegen filebestijding…

Waar zit het echte probleem van de files?

Thuiswerken is natuurlijk al heel lang mogelijk. Een goede internetverbinding, een telefoon en je kunt aan de slag. Daarom denk ik dat VNO-NCW de plank mis slaat met haar voorstel. Het idee klinkt charmant, maar ik heb nog nooit gehoord dat medewerkers niet thuis willen werken. Het zijn altijd de werkgevers die dwars liggen. Daarnaast is er ook veel angst en onzekerheid. VNO-NCW zou eens met haar leden moeten gaan praten over de voordelen van thuiswerken en vooral wat dat betekent voor de relatie tussen de managers en de medewerkers. Daar zit namelijk het echte probleem. Geld is een afleidingsmanoeuvre. Dit soort ludieke acties van de ANWB is alleen leuk voor de bühne, maar ze benoemen het echte probleem niet.

Allerlei websites, kranten, congressen en tijdschriften schrijven over het verkeers- en arbeidsmarkt infact en iedereen is ziet de voordelen van thuiswerken. Er zijn al bedrijven die in het gat in de markt zijn gesprongen zoals bijvoorbeeld het bedrijf Moneypenny, die dienstverlening aanbiedt met thuiswerkers, genaamd Flexibele Assistenten. Waarom lukt het dan niet om dit voor elkaar te krijgen? Of is hier sprake van een innovatieparadox?

Het echte probleem schuilt bij de werkgevers met hun verschrikkelijke prikklok mentaliteit uit de tijd van Taylor en Fayol. Hoe gaat de rol van de manager veranderen als medewerkers ineens op afstand zitten? Hoe kan ik controle houden op het werk, hoe weet ik zeker dat mensen niet de kantjes ervan aflopen? Het controle denken zal plaats moeten maken voor het sturen op resultaat. Klinkt natuurlijk heel verstandig, maar de grootste angst is natuurlijk: Wat is mijn toegevoegde waarde als manager nog als ze thuiszitten?

Dit lijkt me een aardige vraag om eens over na te denken als Bernard Wientjes en Guido van Woerdekom weer eens aan tafel zitten.