De opbouw van het boek Het boek bestaat uit drie delen, uitgewerkt in verschillende  hoofdstukken: Deel 1: De waarschuwing van Solon (scheefheid, asymetrie en inductie) Deel 2: Apen op typemachines (survivorship en andere biases) Deel 3: Was in mijn oren (leven met randomditis) In de postscriptum staan nog drie nabeschouwingen, waarin hij in de derde nabeschouwing schrijft dat hij vaak wordt gevraagd om zijn ideeën samen te vatten (met name voor de grote groep MBA’ers in zijn lezerspubliek, die hij graag op de hak neemt). In het boek doet hij dat niet, maar ik heb het even opgezocht. Dit zijn de kerngedachten van Taleb;

• Since we can’t control unpredictable events, we should accept uncertainty and seek to maximize our exposure to serendipity, as by putting ourselves in the way of new ideas.
• Since there is such danger in accepting conclusions based on too little information simply because they confirm our beliefs, we should try to remain aware in the present of what we are doing, paying attention to what actually happens and refraining as far as possible from imposing theories on our experience.
• We should recognize our poor record as a species in predicting the future, that we are much better at doing than knowing. Some things are more predictable than others: we are safe enough in expecting tomorrow’s sunrise to plan on breakfast. We can start noticing which situations are most susceptible to black swans, and when we encounter them, remember how little we truly know so our ignorance doesn’t lead us around by the nose.

© 2005 My new crush, Arlene Goldbard Ik heb de samenvatting met opzet niet vertaald, om ruis te voorkomen. Het mag duidelijk zijn dat ik een fan ben van Taleb. Ik weet niet of ik hem in alles wat hij schrijft kan volgen, maar het is een auteur die je met plezier ook herleest.

De AFM gaat vanaf 1 april 2009 een volstrekt zinloze open deur waarschuwing verplicht stellen voor kredietverstrekkers. Maar waarom?

Waarschuwing kredietreclame
Vanaf 1 april 2009 zijn financiële ondernemingen verplicht in reclame-uitingen voor krediet een waarschuwing op te nemen over de gevolgen die aan dit krediet verbonden zijn. Doel van deze waarschuwing is het verhogen van het bewustzijn van consumenten over de gevolgen van lenen. De waarschuwingszin luidt: “Let op! Geld lenen kost geld” en moet samen met het waarschuwingssymbool worden opgenomen in de reclameuitingen. (bron: AFM.nl)

Een gewaarschuwd mens telt voor twee een
Dagelijks worden we op de radio en de tv gebombardeerd met DSB Bank/Frisia/Becam commercials (met die super irritante piano pingeltjes). Lachende gezinnen die een nieuwe badkamer/auto/etc. kunnen kopen, dankzij ……..Tweede hypotheek?, geen probleem. De adviseur van DSB Bank/Frisia/Becam (doorhalen wat niet van toepassing is) helpt u graag. Nu komt er per 1 april 2009 een extra waarschuwing bij dit soort reclames. Big deal. Banken moesten al eerder de tekst: Resultaten uit het verleden bieden geen garantie voor de toekomst aan hun beleggingsproducten toevoegen. Eerst werd dit heel snel achter een radiospotje aan geroepen en later werd het een mantra. Het gevolg, mensen wennen eraan en de boodschap verdwijnt. Daarnaast is het natuurlijk ook een halfslachtige aanpak. Ander voorbeeld; roken. Dat roken slecht voor je is, lijkt me buiten kijf te staan. Maar, omdat de overheid een dubbel belang heeft (de schatkist versus volksgezondheid), krijg je dit soort belachelijke waarschuwingen; Rokers sterven jonger, roken veroorzaakt kanker, etc. In de tussentijd wordt de verkoop niet verboden. Omdat die-hard rokers het een vervelende tekst vinden op hun rookgenot, kopen ze gewoon aparte houdertjes om over de tekst heen te schuiven. Als de overheid echt het belang van haar burgers voor ogen heeft, dan verbiedt ze onoirbare praktijken. Maar, in die categorie vallen rook-, drank- en lening reclames blijkbaar niet (tegenstijdige belangen). Maar wie moet er dan gewaarschuwd worden tegen de gevolgen van lenen en waarom? En, hoeveel extra ambtenaren zijn er weer nodig om deze nieuwe regel te handhaven? Op de site van de AFM kun je alles vinden over het toepassen van deze waarschuwing, maar wie wil weten waarom dit nodig is, wordt je doorverwezen naar veelgestelde vragen. Maar helaas, daar loopt het spoor dood… De echte vraag die ik na het lezen van dit bericht had was: Wat weet kredietregistratie in Tiel niet?

Illustratie dat mensen totaal ongevoelig zijn voor waarschuwingen

De Britse sciencefiction schrijver Terry Pratchett maakt ook al jaren grappen over onwaarschijnlijkheid.
Uit zijn boek Equal Rites (deel 3 in de discworld serie) komt de volgende dialoog:

“And where is this staff now?”
“She said she threw it in the river…”
Cutangle shook his head.
“The river’s flooding,” he said.
“It’s a million-to-one chance.”
Granny smiled grimly.
It was the sort of smile that wolves ran away from.
Granny gripped her brookstick purposefully.
Million-to-one chances,” she said, “crop up nine times out of ten.”

Dit is precies het punt wat Taleb maakt in zijn boek. De kans dat je een zwarte zwaan ziet is een kans van 1 op de miljoen (hoogst onwaarschijnlijk), maar negen van de tien keer gebeurd het toch. Toen de Nederlandse ontdekkingsreiziger Willem de Vlamingh in 1697 in Australië arriveerde, ontdekte hij als eerste een groep zwarte zwanen. Weg theorie. Het illustreert hoe fragiel en gebrekkig onze kennis van de wereld eigenlijk is. Een zwarte zwaan haalt eeuwen van ‘kennis’ in 1 keer onderuit.

De kenmerken van een ‘Black Swan’ zijn als volgt samen te vatten:

• Het is een extreem. Er zijn geen aanwijzingen van zijn bestaan in het verleden. Het is onvoorspelbaar.
• Het heeft enorme impact.
• Hoewel onvoorspelbaar, achteraf gaan we rationaliseren en maken het verklaarbaar en voorspelbaar.

Een paar voorbeelden van ‘Black Swans’ die in het boek worden genoemd;

• De 1e wereld oorlog (WO I)
• De uitvinding van de Personal Computer
• De opkomst van het Internet
• De aanslagen van 11 september 2001 op de Twin Towers
• Het succes van Harry Potter

De gelimiteerde intelligentie van een mens zorgt ervoor dat niet alle (mogelijke) gevolgen van een handelswijze voorzien kunnen worden, of dat niet alle potentiële alternatieven om te handelen betrokken worden in de beoordeling. Daarnaast kunnen ook factoren van buitenaf de rationaliteit van besluiten nadelig beïnvloeden. De uitkomst van het besluitvormingsproces is daarom niet de meest rationele keuze, maar een beperkt rationele keuze. Herbert Simon ontving voor (elementen uit) de deze theorie in 1978 de prijs van de Zweedse Rijksbank voor economie, ook wel de Nobelprijs voor de Economie genoemd. We kunnen heel slecht omgaan met onvoorspelbaarheid en het onwaarschijnlijke. We hebben de behoefte om alles in regels en procedures te gieten, maar sluiten onze ogen voor de wereld om ons heen. Risico’s zijn beheersbaar, denken we. Maar, ervaringen uit het verleden bieden geen garanties in de toekomst. Dit is het probleem van de bounded rationality. De kredietcrises is weer een nieuwe zwarte zwaan aan het firmament. Het rijzen van de ster van Taleb ligt voor de hand. Iedereen kijkt nu naar hem om verklaringen en oplossingen te geven.

Wordt vervolgd.

Maar dan de reactie van de leverancier Logica. Wij hebben een prima systeem geleverd, het is alleen de vraag of het aan de ambities die het UWV heeft gesteld voldoet. Ongelofelijk cynisch en onverantwoordelijk. Nu heb ik me in het verleden vaak kritisch uitgelaten over publiek opdrachtgeverschap, maar er zitten wel twee kanten aan deze medaille. De opdrachtnemer heeft ook een (maatschappelijke) verantwoordelijkheid om op tijd in te grijpen als het project volledig dreigt te ontsporen. Zeker als de belangen zo groot zijn als bij het UWV. Ik ga er vanuit dat Logica alles juridisch waterdicht heeft afgetimmerd, maar ze voldoen daarmee nog niet aan hun verplichting als professioneel opdrachtnemer (of zoals David Maister het noemt, als vertrouwde adviseur). Er zal wel weer voor veel geld een onderzoek worden uitgevoerd en als het even tegenzit worden er ook mensen ontslagen (blamestorming). Logica kan niet vrij uit gaan. Ze zijn ook moreel verplicht om op te treden als de regie wegvalt (bijvoorbeeld stoppen of een evaluatie inlassen) en niet de klant alleen als melkkoe te zien.

De senior risico analist beroepsaansprakelijkheid Alex Kempe, van Nassau verzekeringen reageert op 30 augustus door te stellen dat dit een voorbode is op de volgende professionaliseringsslag in de ICT sector. We staan aan de vooravond van de claimcultuur. Ze stellen dat de ICT sector zich ook moet gaan verzekeren en dat de risico’s beter moeten worden afgedekt. Als het project uitloopt, dan lopen alle vervolgtrajecten zoals implementatie en after sales ook vertraging op. Nu betaald de klant de rekening, door de hoge risico opslag  op projecten (lees 100 procent) en gaat de opdrachtnemer vrij uit. De risico´s moeten beter verdeeld worden en opnemers moeten verplicht worden eerder op te treden als er ´geprutst´wordt. Vele rechtzaken zullen nog volgen….